Publisert på

Gode omtaler av «Mysteriet ved Hangman’s Hill»!

Når ein er ferdig med ei bok og skal sende ho ut i verda, trur eg mange forfattarar kjenner det på same vis: ein er sjølvsagt letta for å vere ferdig, men så er det dette med om nokon vil lese boka, om dei vil like ho, og ikkje minst, kjøpe ho?

Eg for min del er slett ikkje jublande glad når boka er ferdig – heller tom. Eg vil snarast råd i gang med den neste historia eg vil fortelje.

Men så kjem tilbakemeldingane – og humøret stig. 

Til no har tre bokbloggarar skrive om «Hangman’s Hill:

Henning Bokhylle: 

https://miniblogg.no/henningbokhylle/129226/olla-rypdal-mysteriet-ved-hangman-s-hill.html

Utdrag frå omtalen:

«… 

Mysteriet ved Hangman’s Hill er bok nr. fire i serien om Anna og vennene hennes, samt hunden Kasper. Dette er ei bok for beregnet for barn i alderen 9-12, men kan nok fint leses av både yngre og eldre barn også. Boka er fin for de som vil ha mysterium og spenning.

Anna har, som kjent fra tidligere bøker, en tendens til å havne opp i mysterier. Det er ikke noe unntak denne gangen heller. Sammen med vennene Siri og Eirik finner hun et gammelt skrin på loftet. Når de undersøker det, ser de at det inneholder gamle brev og bilder som har tilhørt en gammel slektning av Anna. De skjønner at noe har skjedd, og dette mysteriet vil de løse!

Anna overtaler foreldrene til å dra på ferie til det stedet i England som det står om i brevene de fant. Når de er kommet til England og begynner å nøste i mysteriet, dukker det opp flere spennende ting, og etter hvert fører jakten på svar dem i fare.  Nye mysterier dukker opp. Har de noen sammenheng? Det blir en mer farlig og spennende jakt enn de hadde sett for seg, og de havner i flere farlige situasjoner.

Nok en gang har forfatteren skrevet ei bra bok. Hendelsene foregår i 1907 0g 2018, og hun er flink til å binde fortid og nåtid i sammen. Boka er skrevet på nynorsk, i et språk som passer fint til aldersgruppen den er beregnet på. Jeg har lest alle bøkene i serien, og likt dem jevnt over bra. Det er kjekt å følge utviklingen til Anna og vennene hennes, de har blitt modigere og modigere for hver bok.

Er du på jakt etter bøker med spenning i til barn, er derfor disse bøkene å anbefale! Olla Rypdal skriver gode bøker som fortjener flere lesere, og er helt på høyde med langt mer kjente forfattere.  Du får alt en spenningsbok for barn skal inneholde, samt et mysterium å løse.

Boka passer til alle, selv om den er spennende, så er den ikke for brutal.

Ei bok jeg anbefaler sterkt videre til alle leseglade barn.»

Omtale frå Hverdagsnett.no:

https://hverdagsnett.no/index.php/boktips/krimboker/1564-mysteriet-ved-hangman-s-hill

Her er eit utdrag:

«…Anna er på loftet og leter i gamle ting, sammen med vennene Siri og Erik. Der kommer de over et skrin som inneholder gamle bilder og brev. Det viser seg at skrinet har tilhørt en slektning av Anna, Martha. Da de leser brevet aner de at noe har skjedd, og det vil de finne ut av. Anna overtaler foreldrene om å dra på ferie til England hvor Martha bodde en kort periode. Der dukker det opp enda et mysterium.

Dette er en spennende ungdomsroman som veldig lett å lese. Den passer også for voksne som liker å lese lette historier uten ekle detaljer.

Boka er satt med stor teksttype, og den er skrevet på lettfattelig nynorsk.

Boka er den fjerde i rekken, men historiene er avsluttende, så det går fint å lese alle sammen uavhengig av hverandre.

…»

Omtale frå Bokblogger.com:

Her er eit utdrag: 

«…

Rypdal drar leseren rett inn i handlinga, då det er umiddelbar spenning og mystikk i boka. Eg likar måten ho brukar gamle og arvede ting i boka. Forfedre som har skrevet ned sin livshistorie i skrivebøker skal få vekket sin historie, over 100 år etter av nokre 12-åringer. Ein spennende tanke, der fortid og nåtid møtes i hendene til nokre barn. 

Rypdal nyttar enkle, men gode personskildringer. Ein finn ikkje lange utbroderende detaljer, men nyttar heller eit språk som barn kan forstå og assosiere ting med. Dette skaper eit godt bilete av personer, også for barna. Romanen er skrevet om barn, for barn, og her har forfattar gjort ein god jobb med å vinkle språket ned på barnenivå.

Dette er ein roman med mystikk, litt action (uten at det blir for skummelt), spenning og ein god dose detektivarbeid. Her trengs det eit godt samarbeid mellom barna, kloke hovuder og litt mot og stå-på-vilje for å løyse saken. Syns også det er artig å lese om dynamikken mellom Anna og hunden Kaspar. Kaspar fylgjer barna nesten over alt, og er eit friskt innslag i romanen.

Eg liker progresjonen hovedkarakterene har i bøkene. Dei lærer, vert modigere og modigere, og skaffar seg erfaring frå tidlegare saker dei har løyst. Anna er litt forsiktig og lovlydig av seg, men blir stadig dratt ut av sin trygge komfortsone av sine to vener. 

Mysteriet vert meir og meir spennande og interessant, og barna kjem opp i fleire farlege situasjonar. Likevel er det tid til latter og moro. Eg synes det er befriende å lese ei slik bok, utan at det er dei store overdrivelsene eller dei voldsomme actionscenene. Rypdal har tonet det ned, men likevel klart å beholde eit godt og spennende driv i forteljinga, utan at borna kjem til å miste nattesøvnen av boka. 

Olla Rypdal viser nok ein gong sin eminente forteljarstemme for born med «Mysteriet ved Hangman’s Hill». Sjekk ut bøkene hennes om Anna og venene hennar. Dei fortjener ein stor leserskare, og denne boka kan eg lett anbefale vidare.»

Publisert på

«Mysteriet ved Hangman’s Hill» er rett rundt hjørnet!

Boka blir trykt i ei PrintOnDemand-ordning, så det ville vere til god hjelp om dei som er interessert i å kjøpe boka kan gje meg eit hint på førehand! Då slepp eg trykke opp for mange bøker, og du får boka så snart ho er her!

Mysteriet ved Hangman’s Hill er den fjerde boka i serien om Anna og venene hennar. Bullterrieren Kaspar, som rett som det er kjem ut for trøbbel, men også reddar mange situasjonar, er med denne gongen også. Hovudpersonane er i 12-årsalderen, boka er retta mot barn på mellomtrinnet i skulen — men kanskje også for andre som liker ei god historie utan groteske valdsdetaljar ein ofte finn i krim for vaksne.

Eg hadde tenkt det skulle bli med dei tre første bøkene om Anna & co, men så viser det seg at denne gjengen nærast «kuppar» historiene eg skriv for tida, så det blir visst nokre til. 

Bøkene kan lesast uavhengig av kvarandre. Tida er reell, på den måten at hovudpersonane har blitt eldre gjennom bøkene, utfordringane meir krevjande, og gjengen modigare.

Framsida har fått seg ein «makeover», men det er framleis Tarjei Rypdal Eide som står for design og utforming.

Då eg starta bokskrivingsprosessane var valet av nynorsk målform ei prinsippsak. Nynorsk er underrepresentert innanfor roman- og spenningsboksjangeren for barn og unge, både i norsk og omsett litteratur. Det er naturleg for meg å skrive nynorsk,  hjartespråket mitt, på same måte som eg veit at det er viktig for mange barn og unge å få bekrefta og verdsett målforma si gjennom bøker dei les. Mangfald er viktig for kulturell identitet og det å høyre til, også når det gjeld språk.

Eg ønskjer ofte å knyte band mellom tidlegare tider og notida i historiene mine, slik er det denne gongen også. Eg har tatt vare på mangt og mykje frå slektningar langt bakover i tida, og rett som det er finn eg noko fantasien kan spinne rundt. Denne gongen var det gamle brev, dagbøker og ein nøkkel som blei inspirasjonskjeldene. Då eg samtidig kom over ei legende om ei hending ved klippene Hangman’s Hill i ein engelsk kystby, tok plottet form.

Baksideteksten på boka:

På loftet i det gamle huset på Vargholmen finn Anna, Erik og Siri nokre gamle, gulna brev, skrivebøker og ein rusten nøkkel innpakka i ei engelsk avisside frå 1907.

Det dei har funne blir viktige spor i utforskinga av eit lenge gøymt og gløymt mysterium, då dei seinare reiser på vinterferie til England. 

Det skal vise seg at gamle, uløyste mysterium også kan føre nye med seg.

Kva kan dei uforklarlege, mystiske opplevingane deira på eit dystert, gammalt gods ha med både det gamle og det nye mysteriet å gjere? 

Snart er dei midt oppi hendingar som både er i overkant spennande —  og farlege.

Spora fører dei til stupet ved Hangman’s Hill…

Tekstutdrag frå kapittel 8:

Mysteriet ved Hangman’s Hill — tekstutdrag frå kapittel 8:Combe Martin, tysdag 19. februar 2019

Dei tre venene hutra litt der dei stod bak ein stor rhododendronbusk. Kaspar trippa utolmodig. Han snusa i vêret, han rekna nok med at Lizzie var i nærleiken.

For litt sidan hadde Annas foreldre sett dei av ved porten før dei køyrde vidare.

«De er heilt sikre på at dette er greitt? De klarer dykk utan oss?»

«Kva med Chris?» sa Anna. Ho strauk Kaspar over ryggen så han skulle halde seg i ro. «Skal vi fortelje han om dette?»

«Nei, det er for risikabelt», meinte Erik. «Han vil sjølvsagt ikkje gjere noko som Jennifer og Steven ikkje ville like.»

«Vi får improvisere!» sa Siri.

Dei dukka lenger ned bak busken mens Landroveren køyrde forbi og ut gjennom porten.

«Kysten er klar!» sa Erik.

«Skal vi ta nøklane frå skapet i gartnarhuset?» spurde Siri.

«Er du galen, vi kan då ikkje berre gå inn og rote rundt der inne – det ville vere skikkeleg frekt!» sa Anna forskrekka.

Erik smilte. «Er det ikkje frekt å snike seg inn på eit framandt loft også?»

«Men det  eg berre!» sa Anna. «Kom, vi ser på baksida!» 

På den andre sida av huset var det ein stor frukthage og mange forskjellige buskar og tre. Epletrea såg gamle ut, der dei med dei krokete, bare greinene stod sprikande opp mot huset. Midt på husveggen gjekk det ei trapp opp til ein veranda. Anna gjekk opp trappa og tok forsiktig i dørhandtaket på den store, kvite døra. Døra var ikkje låst! 

Ho ga tommel opp til Siri og Erik som stod spent nedanfor verandatrappa. 

«Ok, vi går og ser om Chris er i stallen», sa Erik. «Eg kjem opp på loftet rett etterpå!» Dei forsvann rundt hjørnet på huset i retning stallen. Kaspar var allereie forsvunnen på leiting etter Lizzie.

Forsiktig gløtta Anna inn gjennom døropninga. Døra førte rett inn i ei av dei store stuene med gamle møblar dei hadde vore inne i før. Anna kjende seg igjen frå då Jim hadde vist dei rundt, men ho hadde ikkje lagt merke til verandadøra då. Ho høyrde ikkje ein einaste lyd, ingen lys var tent, og dei tunge, grå skyene på himmelen slapp ikkje stort av dagslyset inn gjennom vindauga. Det var som om heile rommet var dekt av eit grått skuggeteppe. Då ho lista seg forsiktig gjennom rommet, kjendest det som dei gamle forfedrane i Cavehillslekta følgde henne med auga frå dei store portretta på veggane. 

Anna kjende eit stikk av dårleg samvit. Det var ikkje så fint gjort å lure Chris på denne måten, han som var så grei mot dei. Men ho måtte finne ut om noko som hadde høyrt Martha til, var på loftet.

Det knirka vanvittig i trappa. I etasjen over var alle dørene lukka. Ei mykje smalare, brattare trapp førte vidare opp til loftsetasjen. Der trappa enda, var det ei brun dør. Ein stor nøkkel stod i låsen, men då ho tok i døra, kjende ho at ho var ulåst. Ein skarp, skrikande lyd frå rustne hengsler tyda på at denne døra ikkje blei så ofte brukt. Anna kjende at hjartet slo hardt. Lukta av støv og elde reiv i nasen. Ho vrei på ein lysbrytar ho fann rett innanfor døra. Det kalde lyset frå to nakne lyspærer hengjande ned frå taket skar i auga. Loftet var ikkje innreidd, langs veggar og tak såg ein rett inn på stolpane og bærebjelkane. På golvet var det lagt ut plankar. Loftet strekte seg over heile huslengda, med små vindauge utbygd i taket. Takhøgda var lav innmed veggane, men midt i loftsrommet kunne ho stå godt oppreist. Edderkoppspinn og støv låg som eit lok over alt som sto stabla i haugar. 

Anna tende lommelykta på mobilen sin, men sukka oppgitt då ho lyste innover i rommet. Det var så mykje!

Vindauga var omkransa av spindelvev. Ein diger edderkopp kravla seg fort i dekning då lufttrykket frå Annas kjappe rørsler fekk spinnet til å vibrere. Men Anna brydde seg ikkje om ein edderkopp, om han var aldri så stor og glinsande.

Ho børsta vekk støvet med handa. Opna kiste etter kiste. 

Ho såg bak mot døra. Kor blei det av Erik? Han skulle då komme og hjelpe henne med å leite? Kanskje han hadde blitt med på ridetur likevel? Kanskje han ikkje skjønte at Siri og Chris helst ville ri åleine, berre dei to?

Då ho løfta vekk to kasser ho allereie hadde sett oppi, såg ho eit skrin med to bokstavar på loket. M.S. stod det. «Martha Svinøy», kviskra Anna. Ho trekte pusten og tok tak i loket. 

Loket rikka seg ikkje. Skrinet var låst. Men i Annas bukselomme låg den gamle, rustne nøkkelen ho hadde funne innpakka i avispapir i huset på Vargholmen. Ho var så spent at ho skalv på handa då ho prøvde nøkkelen i låsen. Han passa! Ho vrei han rundt, det høyrdest ein knepp, og ho kunne opne loket!

Ein kraftig dunk mot det næraste vindauget avbraut henne. Ei kråke flaksa fortumla vekk, og tunge regnskyer klumpa seg tettare saman utanfor, det hadde begynt å blåse. Greinene på trea borti skogholtet låg flate av dei kraftige vindrossene. 

Anna tok seg inn att og løfta forsiktig opp det som låg øvst i kista, ei skrivebok. Annas hjarte banka fort og hardt.

Skriveboka ho heldt i handa, var kledd i gråpapir, og utanpå stod det skrive med den sirlege handskrifta ho kjende så godt: «Reisen til Artham, nr. 8,  januar 1906.»

Eit kraftig dunk i ryggen fekk Anna til å miste fotfestet. Ho prøvde å ta seg for med hendene, men rakk det ikkje før ho trefte den lave takbjelken rett framfor seg med hovudet først. Så blei alt mørkt.

Publisert på

God sommar!

GOD SOMMAR!

Med vaksine og opning av samfunnet igjen, kjenner eg meg glad og oppstemt. Avtalene for hausten er i boks, planane og idéane poppar opp, eg gler meg til alt det spennande som skal skje! Endeleg skal vi møtast til kulturarrangement, oppleve og ha det kjekt i lag!

Anna- og Kasparboka «Mysteriet ved Hangman’s Hill» er i rute og kjem etter sommarferien ein gong. I rute er også «Nattvogna», som er neste bok ut, truleg neste vår. 

Turnéane med Den Kulturelle Skolesekken er lagt:  «Animert spenning», «Tor med hammaren» og «Laboratorium for finurlege forteljingar» skal få svinga seg godt!

I adventstida skal det skje noko spennande: «Tippoldefar Jakobs julekort» blir forestilling! Det er meint å bli ein årleg tradisjon i førjulstida, og det på verdas koselegaste scene: «Hageverkstedet kulturscene».

Men aller først gler eg meg til å fylle sommaren med leik og moro med barnebarn, turar til fjells og til havs, gode samtalar, god mat, god drikke – og kven veit, kanskje vi til og med får nokre soldagar innimellom! Vêret er elles underordna, for det kan vi ikkje gjere noko med, men uansett er det godt å vere ute.

Sommartid er skrivetid også, sjølvsagt. Eg er så heldig at eg kan skrive kor som helst og når som helst. Men eg veit også at den tida eg ikkje gjer det skapte grann, surrar rundt, lar tankar komme og gå, er i «flyt»-sona — denne tilstanden er den aller beste modusen for å få idéar og vere kreativ! Derfor har eg aldri dårleg samvit for å stire ut i lufta, tenke på alt og ingenting og drøyme meg vekk innimellom. Ein må tole å ha litt rot i hovudet. 

Det skal bli mykje surretid i sommar, har eg tenkt! Berre prøv – det gjer godt!

Kaspar og eg har «styla» bilen  – så vi er klare for kva eventyr som helst! 

Riktig god sommar!

Publisert på

Rapport frå sofa med foten i vêret!

Rapport frå sofa med foten i vêret!

Eg var sjølvsagt fullstendig klar over at ein operasjon i eine foten ville bli ei utfordring. Å sitje «stuck» med beinet høgt, mens verda snurrar rundt utan at eg heng på er ikkje å spøke med, kjenner eg. 

Tre tær har visst fått grundig oppreising, sjølv om det kjennest ut som foten har vore gjennom ei kjøttkvern. Med hovudet mitt forstår eg at tålmod må til, sjølv om resten av meg hyler etter aktivitet.

No var likevel tidspunktet der, då Covid 19  allereie har gjort sitt for å tynne ut i oppdrag og arrangement. 

Når ein har hundar, attpåtil av det livlige slaget,  passar det aldri med fotoperasjon, men likevel ikkje det aller verste tidspunktet akkurat no, då Kaspar er åleine hund for tida. Mannen i huset blei nyleg pensjonist, og kan derfor ta seg av det Kaspar treng av tur og lufting denne perioden (den einaste som plagast av det er ei sur matmor som ikkje får vere med). 

Til neste år må nemleg foten vere tipptopp, for då er det håp om at eit nytt familiemedlem med fire bein kjem heim til oss. Fram til det er også kalenderen i ferd med å fyllest opp  med oppdrag, og nye bøker kan få sine lanseringsarrangement – hipp hurra!

Utfordringa no ligg i å halde ut. Vårluktene fyller hovudet, sola skin så grønskjeret dirrar, fuglane lagar meir lyd enn før, også. Merkeleg kor nært og på same tid fjernt slikt kan vere.

Eg veit at eg er av dei heldige som har tatt avgjerda om operasjon sjølv, og som dessutan har utsikter til å bli bra snart. Eg veit at båten ligg klar til at vi skal kaste loss, eg veit at fjellet ikkje går sin veg, men ventar på meg.

Det gjeld altså berre å gjere det beste ut av situasjonen. Eg kan lytte, skrive og lese! Mengder av webinar, podkastar, kurs og nettdialogar har strøymd ut av maccen min denne tida. Så utruleg mykje flott og spennande dyktige folk deler! 

Skrive har eg også gjort. Eit utkast på den eine boka er hos redaktør, og eg må berre stålsetje meg, så eg ikkje skriv endå ein versjon før eg har lytta til kva redaktøren har å seie. Ramma på den neste boka er også klar. Og sanneleg har ikkje den neste boka etter det også begynt å bryte seg fram.

Men det beste av alt: eg har lest. Eg har alltid lest mykje, men siste åra har evna til å sitje i ro med boka over tid, skranta. Eg har kompensert med lydbøker, for då kan eg faktisk gjere noko anna samtidig. Men no, når foten hyler om fullstendig ro, ja då har eg lest! Bok etter bok i bokstabelen min har gått unna, ført meg ut på reiser der eg har kjent ramsalt sjøsprut, hårreisande gys frå det ytre rom, og vore på kjende og ukjende kontinent – inn i den tilstanden berre ei bok kan føre deg: der orda til forfattaren gjer deg til medskapar med bilda din eigen fantasi kan lage. Og det har skjedd frå min eigen sofa, med beste Kaspar snorkande i armkroken.

Eg les ulike sjangrar, men sidan eg sjølv skriv for barn og unge er det her fokuset mitt har vore no. Dette er bokopplevingar som alle aldrar vil ha glede av. Som ein som pjaskar og skriv sjølv, har ein sanneleg noko å strekkje seg etter!

Det er ingen ting som kan erstatte boka. Statistikkane rasar nedover for boklesinga blant ungdom. Det kan gå mot eit samfunnsproblem, i tillegg til kva det tyder for den einskilde. Tiltak må til på alle plan – men dette kan vi alle gjere (ein treng ikkje ein gong operere foten, faktisk): les, opplev, bli glad, og kanskje litt klokare – og sørg for å ta med barna på reisa!

Publisert på

Bekymringar

Bekymringsminister, det er det eg hadde vore, om eg sat i ei regjering. Trass i alt eg veit om kor lite produktivt det er å bekymre seg, kor stort eit energisluk det er, kor meiningslaust og depressivt det kan vere – likevel sluttar eg ikkje med denne aktiviteten. Eg lovar, er du disponert for bekymring blir det ikkje betre med åra!

Bekymringane mine handlar om alt mellom mikro- og makronivå, mellom himmel og jord, og vel så det. Frå det heilt nære til det overordna storpolitiske: Tankane fyller godt opp i hovudet, enten det handlar om bekymringa for om eg skulle ramle i fart og knuse tenner og briller (noko som faktisk hender, innimellom), eller bekymring for om vi medvetslause menneskevesen skal dyrke fram fleire ravande galne politikarar eller brenne opp regnskogen.

Det har vakse fram ei stor, ny bekymring. Ho har murra i bakgrunnen lenge, men no bryt ho seg stadig fram. Denne bekymringa handlar om ORD. Ord i vid forstand, kva ord gjer med oss og kva vi gjer med ord –  og vil vi i framtida eigentleg vere i stand til å tileigne oss og bruke det skrivne ordet i det heile tatt?

Interessa for orda i forteljingane blei planta i meg gjennom barndomsopplevingar. Morfar Ole var ein meister i fortelje, han hadde både den intuitive og den tillærde kunnskapen om kva som var godt stoff for eit barn. Han hjelpte meg også tålmodig til å knekke lesekoden. Orda skapte bilde i fantasien min, historiene blei levande, og aldri gløymt. Den same kjensla av forventning har blitt med gjennom heile livet: tilstanden, den verda som orda fører meg inn i, og kva nye tankar det kan føre til.

Ute på formidlingsoppdrag ser eg det same skjer med dei unge tilhøyrarane mine som eg sjølv opplevde som barn. Eg ser dei blanke auga, dei gapande munnane, raude kinn – uttrykk som viser at hjerneaktiviteten er i gang, bilde blir skapt om til eigne historier i kvart enkelt hovud. Framleis er det slik, men likevel er noko endra. Konsentrasjonen og fokuset er mindre, tida barna klarer å vere i situasjonen er kortare.

Undersøkingar støtter denne kjensla. Lese- og skriveferdigheitene blant barn og unge går tilbake. Det gjer også konsentrasjonen og evna til å halde ut og å gjennomføre.

Min påstand er at dei fragmenterte, visuelle inntrykka som blir pumpa på mottaksapparatet vårt ikkje gir rom for bildeskaping, ettertanke, fordjupning og fokus i same grad som ord ein tileignar seg gjennom lytting og lesing. Kjappe, lettfordøyelege videosnuttar, stories og snappar krev ikkje noko av oss, utfordrar oss ikkje, men fungerer som sukker for hjernen. Det gjeld oss vaksne – og ikkje minst barn og unge. Eg er ikkje motstandar av teknologien, av sosiale media, kjapp, lettfordøyeleg informasjon, mediekonsum – eg  nyttar sjølv dette i stor grad, men eg er bekymra for at vi gløymer å halde fast ved det grunnleggjande:  å oppleve, forstå og kommunisere ved å bruke det høyrde, lesne og skrivne ordet. Det ser verkeleg ut til at denne oppgåva krev ein ekstra innsats no. Vi må lære oss å handtere begge former for kommunikasjon, kvar til sin bruk, hjernen vår har kapasitet til det.

Det er ein bøyg å lære seg å lese reint teknisk når ein er barn. Det er også utfordrande å omsetje bokstavsymbola til meining. Lærarane arbeider dagleg med dette, takk og lov. Institusjonar som biblioteka våre, og  Foreningen!Les følgjer opp, politikarar frå SV fremjar forslag om ein ny nasjonal leselyststrategi – det blir jobba jamt og trutt med å spreie kunnskap om dette på alle samfunnsnivå.

Men det er ikkje nok om ikkje kvar einaste ein av oss tar ansvar for å hjelpe til, at vi øver og trener på lesing og skriving saman med barna, les høgt for dei, finn spennande historier, fortel! Vi må faktisk sjølve vere aktive modellar for at gleda over ord, lesne eller skrivne, skal få innpass og feste seg hos barna våre. Det er kanskje lettare å ty til iPaden, men ikkje gløym boka! Det som går føre seg i hjernen når ein les kan ikkje bli erstatta av noko anna.

Ord er med på å skape oss til den vi er. Forstår vi, og kan bruke ord har vi ein reiskap for å  uttrykke meiningane våre, oppfatte og forstå kva andre meiner, avsløre maktbruk og demagogi, vere kritiske, delta i eit demokratisk samfunn. Takka vere oppfinninga av boktrykkarkunsten, media, internettformidling og all anna distribusjon av tekst er ord tilgjengeleg for alle, men då må vi kunne bruke dei for det dei er verdt.

Tilbake til bekymringsinnleiinga. For at ikkje tilværet mitt skal bli til ei hengemyr av ørkjeslaus bekymring, har eg skjønt at handling må til. Eg har erfart at sjølv ørsmå handlingar kan få meg ut av myra ei stund og gje meg kjensla av å ta del i noko, om skjerven min er aldri så liten.

Når eg fortel og skriv bøker ønskjer eg å føre lyttarane og lesarane inn i ei anna verd, ein ny stad, møte nye menneske, nye hendingar – gje næring til fantasien, empatien, kunnskapen, evna til å setje seg i andre sin stad, evna til å drøyme, håpe, handle.

Det er «hårete» mål, dette. Eg meiner dei er viktige.

Mine ord er sjølvsagt mest som eit sandkorn i ørkenen å rekne. Men eg kjem til å halde fram med mine ørsmå bidrag, trur eg, fortelje, skrive og formidle historiene i bøkene, og håpe at dei kanskje kan vere den gode opplevinga for ein og annan –  vere eit lite, stillferdig bidrag i ei større rørsle for å verne og forvalte orda, lesinga og språket.

 

 

Publisert på

Februartilbod!

Eit par månader har eg no vore heilt ute av skrivemodus. Slik er det når andre ting tar fokus. For oss handla det om at Frikk, den eldste dalmatinaren vår blei alvorleg sjuk. Vi klarte ikkje å få han frisk igjen, så han måtte få sleppe – og vi har ein hund mindre i flokken. Vi har Kaspar, heldigvis, men både han og vi sørgjer over Frikk. Slik er det, ikkje alt går som ein skulle ønskje.

Eg har likevel oppfatta at dagane har blitt lenger, heile to timar, faktisk! Turane ute saman med Kaspar i dette utrulege vinterunderet med lys og snø gjer godt, no kjenner eg igjen at det kriblar i skrivemuskelen.

Eg har elles ikkje hatt mykje å klage over med koronatilstandane samanlikna med mange andre, eg har til og med fått reise på turné, men gler meg vilt til vi igjen kan møtast, reise kor vi vil, igjen lage kulturarrangement – og igjen kunne få oppdrag ute blant folk i fri dressur!

Dermed fell eg igjen inn i planene: skriving, skriving, skriving. Så får vi sjå kva som først kjem ut i verda av «Det som er gøymt» og «Nattvogna».

I mellomtida er det lydbok og e-bok av «Kodemysteriet» på gang, og e-bok av «Det gamle slottet».

Det er også hyggeleg å registrere at fleire kjem med fine omtalar av «Klokkemakar Alfreds mysterium», sist på www.nynorskbok.no boktips frå Nynorsksenteret!

I høve februar og lysare dagar slår vi til med tilbod på bøker frå Olla Forlag! Tilboda gjeld berre om du kjøper direkte frå www.olla.no, eller tar kontakt med meg på anna vis. Bøkene det gjeld er no prisa med tilbodsprisane under fana «butikk» i menyen:

«Kodemysteriet» kr 150,-

«Det gamle slottet» kr 120,- Kjøper du begge desse bøkene er prisen tils.: 250,-

«Birgers odysse» kr 120,-

«utandørs i nordvest» kr 150,-

«Zapping» kr 250,-

«Kommer før lunsj kr 250,-

Publisert på

«Det gamle slottet» no som nedlastbar lydbok!

No ligg den andre boka i serien om Anna og Kaspar «Det gamle slottet» på Bokbasen, og dermed tilgjengeleg som nedlastbar lydbok på alle nettbokhandlane. Det er Elsa Rypdal som les denne boka også, slik som «Amulettmysteriet».

Ein kan lese meir om boka i tidlegare innlegg på www.olla.no

Her er baksideteksten på boka:

Anna er på haustferie i Frankrike. Saman med hunden sin Kaspar, mor og far, bur ho i eit lite hus i ein borgby ved Middelhavet.

I byen ligg eit 700 år gammalt slott. Anna er på omvisning i dette slottet då det plutseleg hender noko – og Anna og Kaspar er igjen midt oppi eit mysterium.

Samtidig blir Anna kjent med Namira og broren hennar Kasim som bur i eit gammalt murhus i borgbyen. Far deira pussar opp, og inni ein nedriven murvegg finn dei eit fleire hundre år gammalt dokument. Dette mystiske dokumentet fører dei på leiting etter ein gammal løyndom.

I boka følgjer vi også dokumentet bakover i tida, til den franske revolusjonen, der vi treff Bastien, og får vite kvifor dokumentet er gøymt i murveggen.

Anna, Kaspar og venene deira bestemmer seg for å finne ut av begge mysteria, men det skal vise seg at det kan bli både farleg og utfordrande.

Min film 14 Min film 14

 

Publisert på

Tidlegare utgitte romanar av Audbjørg Gjerde Lippert kan kjøpast via www.olla.no

Audbjørg Gjerde Lippert har skrive fem romanar, to av dei er gitt ut på Olla Forlag: «Kommer før lunsj» og «Zapping». To andre romanar, «Tomme stolar talar» og «Fra benken i Saigon til katedralen i Santiago» er gitt ut på andre forlag, men eksemplar frå restopplaget kan no kjøpast via www.olla.no, i tillegg til frå forfattaren sjølv.

Pris for kvar av romanane: kr 150,-

Litt om romanane:

«Tomme stolar talar»

Ein dag i adventstida får Liv eit oppdrag som snur opp ned på kvardagen. Tre døde slektningar kjem tilbake og ber henne skrive om livet deira på slutten av andre verdskrig. Møte med dei døde både skremmer og har dragning på henne. Dramatikk på liv og død saman med svik og offervilje blir etter kvart avdekt.

Liv lever i spenningsfeltet mellom sin eigen travle kvardag og livet i karnappet der dei døde fyller dei tomme stolane. Etter kvart viklar dei to historiene seg saman, og fortida får følgjer for livet i notida.

Tomme stolar talar er ei bok om det å stå i ein samanheng samtidig som ein vil bestemme over eigne liv.

Ein spennande og svært velskriven roman heilt utanom det vanlege.

 

«Fra benken i Saigon til katedralen i Santiago»

Pilegrimsvandring til Santiago de Compostela er den ytre rammen i denne romanen. Synne Solvik vandrer langs Caminoen uten at hun helt vet hvorfor. Er hun turist eller pilegrim? Eller er det noe hun rømmer fra? Under et måltid på den vakre paradoren i León kommer hun i kontakt med andre pilegrimer, blant andre presten Pietro Bellini fra Assisi og legen Emma Béarn fra Lourdes. Ved bordet sitter også den tidligere Vietnam-soldaten Thomas Jackson og poeten James Field som legger ut på vandring for å se hva de andre søker. Ved målet i Santiago møter vi dessuten den unge Maria, som er adoptert fra Saigon, og Pål, Synnes ektemann. Synet av Maria ved inngangen til katedralen vekker noe i Thomas og trekker ham bakover i tid til noe som hendte mange år tidligere.

Dette er på mange måter en kontemplativ roman. Hva vil det si å være pilegrim for moderne mennesker? Hvorfor legger mennesker ut på vandring? Av nysgjerrighet? Eller er det en ny form for turisme? Og, ikke minst, gjør vandringen noe med oss?

 

Publisert på

Fin omtale!

Det kjennes godt når ein får gode omtalar for arbeidet sitt! Det er eg sikker på alle kan kjenne seg igjen i. Når ei heilt ny bok skal ut i verda etter arbeid i år, månader, veker, dagar og timar vil ein alltid vere spent på kva andre syns om produktet. Det kan vere vanskeleg å gje slepp på boka – når er ho eigentleg ferdig? Er det meir å rette? Er det meir å endre? Skulle ho ha vore kortare? Lengre? Men til slutt må ein setje punktum.

«Klokkemakar Alfreds mysterium» kom ut ei stund før jul. Mange har kjøpt og lest boka – og no har også bokbloggarar lest og omtalt boka. Gode omtalar varmar, og kan kanskje også gjere fleire nysgjerrige på kva denne boka handlar om?

Heile omtalane frå to bokbloggarar kan de lese her:

www.miniblogg.no/henningbokhylle

www.bokblogger.com

Dette er ikkje ei heseblesande spenningsbok, men ei bok ein kan fordjupe seg litt meir i. Like fullt ei  historie med dramatikk, mysterium, handlekraftige barn og vennskap. Tarjei Rypdal Eides illustrasjonar høver perfekt til historia.

Den opphavelege sanne historia om to verdifulle klokker frå revolusjonstida i Frankrike blir fletta saman med dei fiktive historiene om klokkene si reise gjennom tida, og korleis hovudpersonane i boka prøver å finne ut av klokkemysteriet.

Kanskje dette er boka for høgtlesing framover?

Boka får du kjøpt på www.olla.no,  på Notabene Vestnes, og alle nettbokhandlarar.

Her er eit lite utdrag:

«…..Det grå vêret gjorde at det allereie hadde begynt å mørkne då tante Leas grøne Citroën svinga inn på tunet til Alfred. Det var mørkt i vindauga. Det kom ikkje røyk frå pipa heller. «Så rart», sa tante Lea, «han fyrer då alltid i omnen?» Ho skulle til å banke på døra då dei såg at døra faktisk var open.

«Vent her!» sa ho til Tobias og Rosie og opna forsiktig døra. Det var mørkt i den vesle gangen. Det såg mørkt ut i heile huset. Dei to søskenbarna ville slett ikkje vente, så dei gjekk inn rett bak tanta for å sjå etter Alfred. Alle tre brukte telefonane sine som lommelykter, og lyste rundt seg i det vesle kjøkkenet. Det kom eit utrop frå tante Lea då lyset frå telefonane viste kva som hadde hendt på kjøkkenet: alt som kunne ha vore i skap og skuffer låg strødd utover golvet, koppar og kar låg knuste i haugar, stolar og bord var velta. Etter kvart fann dei lysbrytarane. Dei skunda seg inn i stua. Alle klokkene var borte! Veggar, bord og hyller var tomme! Ikkje ei einaste klokke var å sjå. Berre nokre små tannhjul og verktøyet til Alfred låg på arbeidsbordet hans. Dei tre blei stadig meir engstelege der dei sprang frå rom til rom, såg korleis alt var rota til, mens dei ropte på Alfred.

«Kva kan ha hendt, og kor er Alfred?» Rosie kjende tårene i auga. «Vi må ringe politiet!» sa tante Lea og fikla febrilsk med telefonen…..»

 

 

 

Publisert på

TAKK FOR NO, JUL! VEL MØTT 2021!

Eg liker vendepunkta, årstidene som følgjer etter kvarandre, feiringane. Det er ei eiga glede over førebuingane og forventningane til det neste som skal skje. Eg gler meg over å pynte til jul, sjølv om eg høyrer til dei som meiner «less is more». Like godt liker eg å hive julepynten ut når jula er over. No er endå eit vendepunkt på gang – eit nytt år – eg er klar!

Kvart einaste år er eg full av forventning, nye mål og nye planar, også dette året – eller kanskje særleg dette året.

Sakte, men sikkert trur eg tilværet fell på plass, kanskje med ein del endringar, men med det grunnleggjande: at folk kan møtast, vere i lag slik ein måtte ønskje, utan angsten for konsekvensar, sjukdom og død.

For det nye arbeidsåret har eg håp og forventning om dette: å igjen kunne møte folk, handhelse, klemme, ønskje unge og gamle, små og store velkommen, igjen arrangere møteplassar for opplevingane og dei gode historiene.

Eg har hatt god tid til å arbeide i det stille denne tida som har vore. Den nyaste boka «Klokkemakar Alfreds mysterium» kom som planlagt i haust. Men allereie då samfunnet stengde ned, og alle ventande arrangement og turnéar blei avlyst, var eg godt i gang med romanen «Det som er gøymt». Om det var leit at alt blei avlyst, var det likevel nok å fylle tida med til dette prosjektet. «Research» er ei fantastisk «boble» å vere i – og å skrive for ei vaksen målgruppe er spennande og utfordrande på andre måtar enn å skrive for barn. Første redaktørrunde er gjort – no er vegen vidare med dette prosjektet staka ut.

Sidan eg alltid har likt å veksle mellom fleire prosjekt, har også planlegging av formidlingsopplegg for dei andre bøkene fått fokus. No gler eg meg til å kunne vise dei fram – når arenaene og møteplassane igjen kan opnast. Her er det planer for både «Klokkemakar Alfreds mysterium» og «Kodemysteriet».

Så er det desse historiene som trengjer seg fram og krev å bli skapt, fortalt og formidla. Heldigvis treng ikkje alle det, nokre av dei får berre vere idéar og flagrande tankar. Men «Nattvogna» er det ikkje råd å bli kvitt. No durar ho fram, Nattvogna, og ser ut til å bli den neste boka for aldersgruppa 9-12 år.

Eg arbeider med prosjekta mine kvar dag – noko mindre når eg er på turné, for å vere omreisande i formidling krev å vere 100% påkopla, og løyver mindre energi til andre ting.

Ei av desse bøkene kjem ut i år, om begge skulle finne vegen ut dette året får tida vise.

Om ein arbeider aldri så målretta og har lista opp gjeremåla punkt for punkt, er likevel ei av dei aller største forventningane for det nye året at det vil dukke opp nye idéar,  nye arenaer og nye konstellasjonar mellom folk eg kjenner –  eller ikkje kjenner endå. Det er ofte når ein trakkar litt utanfor stien det spennande, endå uoppdaga kan hende  – det gjeld berre å vere der når det skjer og gripe høvet!

Slik trur eg på, og ønskjer dykk alle, eit godt, nytt, kreativt år!

 

 

Publisert på

Førjulstid og gode historier

Så var ho her, denne førjulstida, der vi med lysa rundt oss lagar rom i mørkret. Sjølv om koronaen gjer at eg held pusten og heiser skuldrene, kjennes det likevel som om vi er på veg mot betre tider. Uansett er førjulstida spesiell. Lukta av røykjelse, lysa inne og ute, dei fine turane i blåtimen, smaken av peparkakene og julelikøren, hemmelege gåveprosjekt – og høgtlesing. Endeleg kan vi lese eit kapittel i juleboka, dag for dag. Det fins så mange fine julebøker! Men her i huset handlar det naturleg nok om «Tippoldefar Jakobs julekort». Eg får rett som det er meldingar om barn og vaksne som kosar seg med boka og gode kritikkar frå bokbloggarar. Heldigvis går ikkje ei slik bok ut på dato, no er ho her i nytt opplag.

Samtidig er «Klokkemakar Alfreds mysterium» no ute. Det er alltid mykje arbeid med ei bok, og denne er ikkje noko unntak. Alle dei spennande rundane med research, leiting mellom gamle brev og gjenstandar, ekspedisjonar med lommelykt til falleferdige, forlatte hus, gøymde og gløymde skattar  som underfundige historier og mystiske hendingar. Alt som til slutt blir til historia i boka. Så er det illustrasjonane som skal skapast, tilpassast historia – og historia som igjen skal finjusterast mot illustrasjonane. Og kva med formatet? Kor stor skal boka vere? Ståande eller liggjande? Hard cover eller paperback? Korleis skal illustrasjonane plasserast i teksten? Og til slutt: har vi funne eit trykkeri som tar vare på boka vår? Det kjennest veldig bra no når vi ser at alt er på plass, akkurat slik vi ville ha det! Vi kan stå fullt og heilt for produktet vårt, og med glede tilby boka til lesande bokslukarar.

Laurdag 5. desember er Tarjei og eg på Notabene på Vestnes og signerer både «Klokkemakar Alfreds mysterium» og «Tippoldefar Jakobs julekort.»

Laurdag 12. desember er det igjen «sprett opp»-bokhandel i Samfjordkvartalet i Brattvåg. Der finn de også bøker frå Knasteriet forlag i tillegg til bøkene frå Olla forlag.

Og sjølvsagt kan bøkene kjøpast direkte frå olla.no, eller med Vipps: 127189 (hugs å merke med namn og adresse) – så kjem du ønskjer til deg sjølv eller til julegåve i posten.

Uansett om vi møtest eller ikkje: eg ønskjer alle ei god, fredeleg og stemningsfull førjulstid – full av bøker og gode historier!

Publisert på

Om å nå ut til lesarane – og om ein liten «Sprett opp»-bokhandel!

Det er ikkje alt som går etter planen, denne tida – heller ikkje for ein formidlingsglad forfattar frå Olla Forlag. Forfattaren snakkar ofte med forlagssjefen, både om royalties, marknadsføring, arrangement og alt anna som omhandlar det å komme ut til lesarane med boka si. Forlagssjefen svarer etter beste evne, vil eg tru, men svara fell ikkje alltid i smak hos forfattaren. Slik held vi på, forfattaren og forlagssjefen, ein og same person, rett nok,  med mang ein ørkjeslaus samtale.

Forfattaren skulle så gjerne hatt eit storslått lanseringsarrangement for den nye boka si, ha lest om klokkemakaren Alfred og mysteriet hans til lyttande barn, reist rundt frå bibliotek til bibliotek, frå skule til skule, lest og fortalt. Kanskje fyrt opp ei bålpanne, tent lykter og faklar og lest for ein flokk spente barn frå juleboka, snakka med dei om nissar og troll, vende auga mot stjernehimmelen og kanskje sjå eldrevane over Kvitnykja, og alt anna som er spennande, magisk og koseleg. Forlagssjefen er einig. Men dette året blir det ikkje slik.

Likevel håper både forfattar og forlagssjef det same: at mange vil høyre om «Klokkemakar Alfreds mysterium», sjølv om vi ikkje har noko storslått lanseringsarrangement, at mange vil lese om «Tippoldefar Jakobs julekort» kvar dag fram til jul, at trilogien om Anna og Kaspar, «Amulettmysteriet», «Det gamle slottet» og «Kodemysteriet» vil ligge under mange juletre, at Audbjørgs fine romanar «Zapping» og «Kommer før lunsj» kan nå fram til mange nye vaksne som ikkje endå har lest dei, at mange barn vil få høyre om «Birgers odyssé» og om «The Iceberg Family», at endå fleire vil bli med på tur med «utandørs i nordvest».

For kanskje treng vi forteljinga meir enn nokon gong, denne vinteren. Kanskje kan boka gje eit barn ei fin stund i ei eiga verd der alt kan skje, ei god stund saman med ein vaksen som vil lese høgt, kanskje – eller vere i armkroken til ei bestemor eller bestefar, som ikkje vil noko anna meir enn å lese for barnebarnet sitt. For ikkje å snakke om oss vaksne som også treng ein «time-out» frå alt vi står i.

Forfattar og forlagssjef takkar så mykje for hjelpa frå våre trufaste lesarar som fortel til andre om bøkene våre, deler noko i sosiale  media, kanskje – og slik gir oss den beste marknadsføringa vi kan få – denne tida då vi ikkje sjølve kan reise rundt og samle flokkar rundt oss.

Det blir ingen arrangement og julemesser dette året. Men Olla forlag  vil ha ein «sprett opp»-bokhandel i Samfjordkvartalet i Brattvåg! Laurdag 21.november er datoen, og er vi heldige blir det ein laurdag i desember også. Velkommen til bokhandel, bokprat – eller berre for å ta ein titt på den vesle utstillinga knytt til nokre av bøkene.

Alle koronatiltak er på plass – du må passe på å halde avstand.

Den nyaste boka «Klokkemakar Alfreds mysterium», som er lova framkomen om eit par dagar er då på plass, rykande fersk og klar. Også det nytrykte opplaget av «Tippoldefar Jakobs julekort» har kome då, i god tid til at det første kapittelet, første desemberdagen kan lesast.

Til alle dykk andre som ikkje kjem til Brattvåg denne dagen: alle bøkene er tilgjengelege her på www.olla.no. Dei blir sendt ut med ein gong du handlar!

Publisert på

Fin omtale av «Tippoldefar Jakobs julekort»

Vi blir så glade når bøkene våre fell i smak hos lesarane. Ekstra bonus er det når også bokanmeldarane omtalar oss!

På Instgramkontoen bok_til_poden finn de anbefalinger på gode barnebøker – denne gongen var det «Tippoldefar Jakobs julekort» sin tur!

Her er omtalen:

«bok_til_poden

TIPPOLDEFAR JAKOBS JULEKORT

Forfatter: Olla Rypdal og Tarjei Rypdal Eide

“Du har ikke tilfeldigvis skrevet en julefortelling med 24 kapitler – som en slags julekalender?”

Dette spørsmålet fikk jeg av en kollega for en drøy uke siden. Hun var på jakt etter en bok som kunne fungere som en julekalender for barnebarna. Hun skulle spille inn det hun leste, og sende en lydfil til dem hver dag fra 1. til 24. desember.

“Nei, svarte jeg!” Og så kom jeg til å tenke på Tippoldefar Jakobs julekort, som jeg akkurat hadde fått et leseeksemplar av fra forlaget. Neste dag tok jeg den med på jobb, sånn at hun kunne sjekke den ut.

Når hun leverte boka tilbake, sa hun: “Det var en nydelig bok! Den var koselig. Den var lun. Den var helt midt i blinken!”

I og med at det er en stund til jul, hadde jeg tenkt å vente med å lese akkurat denne. Men så er det jo kanskje flere som min kollega der ute – som vil lese boka inn til barnebarna, eller foreldre som vil bruke boka som en julekalender. Og da kan jeg jo ikke vente

Så nå har jeg også lest den, og her er noen stikkord:

Familie. Desember. Snø. Nordlys. Hytte. Gnister fra peisen. Favorittsøskenbarn. Lek. Latter. Hemmeligheter. Blåtime. Magiske julekort. Nisser. Troll. Spenning. Snike seg ut på natten. Snøstorm. Bålkos.

Denne julefortelling har alt. Jeg drømte om å være barn igjen – på en hytte uten strøm og vann. Med familie. I jula. Jeg fikk godfølelsen, enda det bare er oktober …

Jeg tenker at denne boka er en god krysning av Skomaker Andersen og Jul i Blåfjell. Jeg tror den passer perfekt for barn i alderen 5-10 år.

Boka er skrevet på nynorsk. Men ikke la deg skremme av det, hvis du er en “bokmåler”. Boka er ment for høytlesning – og hvis du synes det er vanskelig å uttale de nynorske ordene, leser du bare på din egen dialekt. Null stress.

Karakter: 5»

 

 

 

 

Publisert på

«Klokkemakar Alfreds mysterium» er i trykken!

Endeleg er den nye boka i trykken! «Klokkemakar Alfreds mysterium» har gått gjennom alle prosessane som høyrer med når ei ny bok skal ut i verda – spenninga og forventninga er stor når no endeleg dagen for å halde boka i handa er rett rundt hjørnet.

Bak sjølve plottet i boka ligg det ein lang prosess. Det fins så mange spennande historier å gripe fatt i, både dei som verkeleg har hendt – og dei som fantasien set saman. Denne boka er ein kombinasjon av verkelege og oppdikta historier. Inspirasjonen fann eg, som i fleire av dei andre bøkene mine, i gjenstandar, foto, brev og hendingar i mi eiga slektshistorie. Der har eg plukka, lånt og omdikta – og slik har historia om to gamle, gløymde klokker og klokkemakaren Alfred smelta saman. Dei to hovudpersonane Rosie og  Tobias dukka plutseleg opp, gjorde krav på å få vere med i historia, der dei er med på å nøste opp i spennande hendingar.

Opplaget på boka er lite, så vil de sikre dykk denne til julegåve er det lurt å vere rask! Kjøp boka på www.olla.no, eller vipps til: 127189, merk med namn og adresse. Pris: 298,-

Her skal de få ein liten smakebit frå ei av dei dramatiske hendingane i boka, illustrasjonane er det Tarjei Rypdal som har laga:

«….Aslak hadde reist seg, han sto brått og stirde, stiv i kroppen. «Kva ser du på?» spurde Ingeborg, og snudde seg i den retninga Aslak såg. Då såg ho det også: det sto ei mørk røyksky mot himmelen.

«Det er heime!» ropte ho. Aslak la på sprang, dei andre slåttekarane kom seg opp og sprang etter. Ingeborg kom etter så fort ho kunne, men ho måtte få meg seg veslejenta, og hadde også barnet i magen å bere på, så ho klarte ikkje springe like fort.

Hjartet banka hardt i brystet på Aslak. Han sprang alt han var god for. Tankane jaga gjennom hovudet hans: vesle Knut låg åleine, febersjuk i senga! Han måtte klare å få han ut før flammane tok tak i heile huset!

Aslak kom først fram. Flammane sto ut frå taket på huset han sjølv hadde bygd, for berre fjorten år sidan. Han sprang mot døra. Heile huset var overtent, brannen hadde starta der lynet hadde slått ned, i det knusktørre torvtaket. I det same han treiv i dørhandtaket kom døra imot han, og ut sprang vesle Knut. Tårane rann nedover kinna hans, i hendene bar han eit lite bjørkeskrin.

Huset kunne ikkje reddast, men vesle Knut hadde klart å komme seg ut, og han hadde fått med seg den dyrebare skatten: dei to klokkene.»

 Boka rettar seg mot aldersgruppa 8- 12 år – høver også godt som høgtlesing!

 

 

 

Publisert på

Gode omtalar og terningkast!

Det er så fint når bokbloggarar les og omtalar bøkene våre! Vel fortent om Audbjørg Gjerde Lipperts roman «Kommer før lunsj»!

«Kommer før lunsj»: En bok om sjokk, sorg og livet som må leves videre. Omgitt av indre og ytre kaos blir hovedpersonen tvunget til å finne en ny vei alene. Vi følger henne i tiden etter mannens brå død og får innblikk i hvordan hun prøver å takle den nye fasen i livet sitt.

BOKBLOGGEREN:

«… Kommer før lunsj» kan vera ei lindrande bok for folk som er i sorg. Den gjev ei god vinkling og mange verkelegsnære refleksjonar og flotte skildringar på sorg og saknet etter ein person. Og ikkje minst om vegen vidare. Korleis kjem eit menneske seg over den verste tida? Den er til tider hjerteskjerande, men samtidig er det ein lun og kvardagsleg roman. Denne boka kan eg varmt anbefala vidare til alle.»

Heile omtalen finn de på www.bokblogger.com

Terningkast: 5

 

HENNINGBOKHYLLE:

…Dette er ei bok om sjokk, sorg og livet som må leves videre. Det finnes ingen fasit på sorg, og sorg finnes i mange variasjoner, men dette er ei bok som kan være fin å lese for andre i samme situasjon. Den er realistisk og troverdig skrevet, og man kan kjenne fortvilelsen og savnet Inga har….

… Ei bok jeg anbefaler sterkt videre, og som mange nok dessverre vil kjenne seg igjen i.»

Heile omtalen finn de på www.miniblogg.no/henningbokhylle

Terningkast: 5-

Publisert på

Olla Forlag feirer sine første tre år i dag!

Denne dagen for tre år sidan blei oppstarten av Olla Forlag markert, og den første boka lansert. Det har vore, og er framleis ei spennande «reise». Gode samarbeidspartnarar som Audbjørg Gjerde Lippert, Tarjei Rypdal Eide, Elsa Rypdal og Kjell Valderhaug har vore med på laget. Til no har Audbjørg og eg gitt ut til saman 10 bøker (Boka som kjem no i haust er inkludert her), to er utselde, to er omsett til engelsk, nokre e-bøker og lydbøker er på plass, andre undervegs.

Då den første boka «Amulettmysteriet» kom, hadde eg såvidt begynt å finne ut av kva som skal til for å få ei bok ut på marknaden. Det har vore, og er ei bratt, men spennande læringskurve. Ein ting er å skrive boka, lære seg handverket – vere i «bobla», leike seg med språk og idéar, drive research – ei anna sak blir det når sjølve forlagsarbeidet tar til. Det er kostbart å produsere ei bok, derfor har eg tatt arbeidet steg for steg. Ei bok ut har slik finansiert den neste, eit lite overskudd har gjort at eg kunne kjøpe tenester til produksjon av neste bok. Ein må ha redaktør, språkvaskar, korrekturlesar, illustratør, ombrekkar, trykking – og meire til. Det kjennes godt å sjølv kunne bestemme kven ein vil samarbeide med, kva tenester ein ønskjer å kjøpe – og slik eige produktet, boka, fullt og heilt.

Mest utfordrande er marknadsføringa. Her er eg heilt klart «under opplæring», for små indie-forlag slepp ikkje så lett til mellom dei store aktørane i t.d. bokhandlane. Derfor er eg svært takksam til alle som kjøper bøkene frå forlaget, og omtalar dei. Det er den aller beste marknadsføringa, og gjer at det er råd å halde fram med å skrive.

Tusen takk til alle trufaste følgjarar som har hengt med i svingane desse tre første åra, velkommen til alle nye som er nysgjerrige på kva som rører seg i eit ørlite mikroforlag, og vil vere med på reisa vidare!

Bildet under er klokkemakaren Alfred, han det handlar om i boka som no er rett «rundt hjørnet». Illustrasjonen er av Tarjei Rypdal Eide.

Alle bøker kan kjøpast på www.olla.no!

 

 

Publisert på

Litterær produksjon: «Klokkemakar Alfreds mysterium»

I samband med at boka kjem ut i oktober lagar eg også ei formidling av boka og historia som t.d. kan visast på skular og i bibliotek.

Denne formidlingsøkta handlar om tid, klokker – og eit spennande mysterium som startar under den franske revolusjonen for over to hundre år sidan. Når barna Rosie og Tobias blir kjent med klokkemakaren Alfred, dukkar dette mysteriet opp igjen.

 

Formidlinga tar utgangspunkt i boka «Klokkemakar Alfreds mysterium», og har ei tre-deling, slik boka har.

 

I første del fortel og viser utøvaren korleis vi har målt tida gjennom historia. Utøvaren har med nokre klokker og urverk, gamle og nye –  og viser korleis urverka fungerer. Ho fortel om korleis klokkene har endra seg gjennom historia, fram til vår tids digitale smartklokker.

Saman filosoferer og samtalar vi rundt omgrepet «tid».

 

I neste del fortel utøvaren om dei to klokkene som er utgangspunktet for historia. Klokkene blei laga av klokkemakaren A. L. Breguet, og vi følgjer klokkene så langt dei har spor etter seg.

 

I siste del får elevane høyre om møtet mellom klokkemakaren Alfred og dei to søskenbarna Rosie og Tobias – og om mysteriet om klokkene. Historia handlar om klokkene si fiktive «reise» etter at dei blei borte, og korleis dei kom inn i Alfreds familie. Dramatiske hendingar, eit gammalt dokument og Alfreds forteljingar fører dei to søskenbarna Tobias og Rosie mot løysinga av både klokkemysteriet, og ein arrestasjon.

Illustrasjonar frå boka (illustratør: Tarjei Rypdal Eide), gamle fotografi og korte animasjonar følgjer formidlinga.

Her er ein liten infofilm om du vil opne han eller laste ned:

large 3-kopi

 

 

 

 

Publisert på

Forhåndssalg: «Klokkemakar Alfreds mysterium»

Snart skal filene til «Klokkemakar Alfreds mysterium» sendast inn til trykking. Denne gongen blir trykkinga på eit norsk trykkeri, og ikkje via PrintOnDemand, som eg elles har nytta ved fleire høve.

Forhåndssalget startar allereie no, slik at eg kan få ein peikepinn om kor stort opplag eg skal trykke. Om du kjøper / bestiller allereie no spanderer forlaget portoen! Alle som vil gjere dette får tilbakemelding om registrering, og sjølvsagt helsing og signering frå både forfattar og illustratør inni boka, når ho er ferdig trykt. Forhåndsskjøp blir sendt ut først, så snart boka kjem frå trykkeriet, før sjølve lanseringsdatoen som blir i oktober.

 

Boka kan kjøpast ved å setje direkte inn på konto 6580.33.94223 (gjerne via butikkfana på www.olla.no),

eller via vipps: 127189 Olla Forlag. Prisen for boka er kr 298,-.

Om du berre vil bestille sender du meg ei melding her, på Facebook, Instagram: Olla Forlag –  eller tlf: 91519878

 

Tusen takk!

 

Her får de vite litt meir om boka, og også lese eit lite utdrag frå det første kapittelet. Her blir Tobias og Rosie kjende med Alfred, klokkemakaren – og vi får høyre om ein mystisk pakke som kjem til klokkemakar Abraham Louis Breguet, 13. mars, 1794.

 

Om handlinga:

 

Søskenbarna Tobias og Rosie er på vinterferie hos tanta si. Ein dag oppdagar dei eit gammalt, falleferdig hus i skogen. Den gamle mannen som bur i huset heiter Alfred og er klokkemakar. Han har huset fullt av gamle klokker, kvar med si historie. Ein dag fortel han barna om eit fleire hundre år gammalt uløyst mysterium som er knytt til to heilt spesielle klokker. Samtidig viser det seg at nokon held utkik med Alfreds hus. Ein mystisk, kvit varebil står gøymt i skogen. Plutseleg er Alfred sporlaust borte…

 

Boka rettar seg mot aldersgruppa 6-12 år, men høver godt som høgtlesingsbok og for alle generasjonar som set pris på ei god historie.

 

Frå forordet i boka:

 

«Vi kan berre følgje klokkene som blei sende til reparasjon. Med klokker som med menneske: dei lykkelege har inga historie.»

C.Breguet

 

I familien har vi mange gamle klokker. Fleire av dei har min grandonkel Alfred laga eller reparert. Då eg leita bakover i tida etter historiene til klokkene, kom eg over historia om klokkemakaren Abraham Louis Breguet, som var fødd i 1747. Dei to klokkene denne boka handlar om, blei laga av han. Under den franske revolusjonen forsvann klokkene og har sidan aldri blitt funne igjen. Det var mange dramatiske hendingar i Frankrike på denne tida, og dei to klokkene har i denne boka fått bli med på nokre av desse hendingane. Personane har levd, hendingane er verkelege, men reisa til klokkene er det eg som har fletta inn i historia. Gamle onkel Alfred har også verkeleg levd, men ikkje alle dei andre i denne boka. At dei to klokkene kom inn i denne familien si historie, og korleis det skjedde, er også rein fantasi.

 

 Kapittel 1: Huset i skogen

 «De klarer dykk åleine til eg kjem att, ikkje sant?» Tante Lea fauk rundt i stua på leiting etter bilnøklane sine. Den brune hestehalen svinga frå side til side ettersom ho vimsa rundt overalt på leiteaksjonen sin.

«Vakta mi er ferdig klokka tre, og i kveld kan vi lage taco!» Ho smilte, snakka på inn- og utpust, treiv nøklane som ho endeleg fann under ei sofapute, strauk ut døra og starta bilen, ein eldgamal, grøn Citroën. Denne gongen starta han på første forsøk.

Det var som om ein tornado hadde fare gjennom huset. No som tante Lea hadde køyrt, var stormen stilna, og berre lyden frå skeiene i tallerkenane med frukostblanding og mjølk kunne høyrest.

Tobias kika fram frå den lyse luggen og såg på Rosie, kusina si. Ho smilte, og det var bra, for elles kunne det skumle ansiktet hennar skremt vitet av modigare karar enn han.

«Flott! Då har vi dagen for oss sjølve og kan finne på kva det skal vere!» sa Rosie. Dei svartfarga hårtustane hennar stod ut frå hovudet i alle retningar. Ho hadde ikkje fiksa frisyren enno, sidan det var tidleg på morgonen. Men ansiktet var kvitt, svartmålinga kring auga var på plass og edderkoppen på kinnet hennar var også like svart og blank som då Tobias og Rosie hadde møttest på togstasjonen dagen før, på veg til tante Lea på vinterferie. Det var slik med Rosie, ein visste aldri korleis ho ville sjå ut. Året før hadde håret hennar vore blått. Dette året skulle visst alt vere svart. Eigentleg hadde Rosie like lyst hår som Tobias, så vidt han kunne hugse.

«No er det ingen som vågar å seie at eg er søt som ei rose!» hadde ho sagt og forsikra han om at edderkoppen berre var sprittusj. Ho hadde ikkje fått lov av foreldra å tatovere ein edderkopp på kinnet. Rosie likte ikkje å bli samanlikna med ei rose, og syntest foreldra hadde gitt ho eit elendig namn, om mora var aldri så engelsk. Tobias likte best å gøyme seg bak luggen. Han fekk liksom meir fred til å tenke då kjende han. Det var som om luggen var ei dør, og tankane kunne godgjere seg der inne ei stund før dei kom ut. Rosies tankar derimot skulle ut med ein gong, helst før dei var tenkt ferdige.

Foreldra til Rosie og Tobias hadde ikkje vinterferie. Sjølv om desse to søskenbarna var mykje saman og hadde det kjekt i lag, syntest dei det var kjedeleg å vere «dei einaste» som var igjen i byen. Alle venene deira hadde reist ein eller annan stad, så då forslaget om å dra til tante Lea på Nordvestlandet dukka opp, pakka dei koffertane sine i ein fart.

Tante Lea, som var verdas snillaste tante, berre litt vimsete og stressa, likte godt å få besøk av Tobias og Rosie. Ho hadde eigentleg fri denne veka, men då dei var i beit for vikarar på eldresenteret der ho arbeidde, hadde ho sagt ja til nokre ekstravakter.

«Heilt problemfritt!» hadde Tobias sagt! «Vi klarer oss sjølve!» Og det var sant. Dei hadde vore hos tante Lea så mange gonger at dei var godt kjende i området.

 

«Skal vi sjå kor denne vegen fører?» Rosie peika innover ein liten skogsveg. Dei hadde subba seg gjennom snøsørpa langs hovudvegen eit stykke då dei oppdaga ein veg som førte inn i eit skogholt. Snøen som hadde kome om natta, var allereie i ferd med å tine, noko som var heilt vanleg om vinteren her ute ved havet på Nordvestlandet. Store, tunge snøklattar klaska ned på dei frå greinene på trea som stod tett langs den smale vegen. Sjølve vegen var full av hol og søledammar. Det såg ikkje ut som ein veg nokon vanlegvis køyrde bil på. Det var heilt annleis her enn heime i byen. Der hadde dei trafikk, lydar, bygater, bygningar og folk rundt seg overalt. Her var det stilt, roleg, nesten sakte, tenkte Tobias.

«Trur du tida går saktare her enn heime?» spurde han Rosie. Rosie såg rart på han.

«Tida er vel den same? Berre at det kjennest ut som ho går fortare når det hender noko!»

«Det er eit hus der borte!» sa Tobias. Litt lenger framme på vegen opna skogen seg til eit lite gardstun. Eit gammalt, grått tømmerhus stod på eine sida av tunet, og ein minst like gammal låve på den andre sida. Huset såg ut som det kunne ramle saman kva tid som helst. I andre etasje var eit av vindauga knust. I det same snubla Tobias. Han stupte rett ut i lufta og landa med heile seg på vegen med eit plask. Rosie såg forskrekka på han, for blodet rann frå eit sår i hovudet. Han hadde tydelegvis treft ein stein. Tobias sjølv låg heilt roleg for å kjenne etter kor det gjorde vondt, og kom til at såret i panna var einaste problemet. Det svei skikkeleg.

«Få sjå!» sa Rosie, og løfta hårluggen til Tobias. «Uff, det ser ikkje bra ut! Vi må få reinsa såret og sett på bandasje. Kanskje til og med sy!»

«Bur det nokon her, tru?» sa Rosie. Dei stod midt på tunet og såg seg rundt.

«Kanskje vi kan banke på og høyre om dei har plaster», kom det frå Tobias.

Dei banka på døra fleire gonger, men ingen kom og opna.

«Vi går heim igjen, tante Lea har heilt sikkert noko vi kan ordne dette såret med,» sa Tobias. Det rann ikkje blod lenger, så kuttet i panna var sikkert ikkje så djupt.

Då opna døra seg sakte. I dørsprekken såg dei eit par mysande auge som stirde på dei gjennom tjukke brilleglas. Auga blei brått vidopne då dei vende seg mot Rosie, og det var kanskje ikkje så rart, slik ho såg ut.

Tobias skunda seg å spørje om dei kunne få hjelp til å reinse såret i panna hans. Han løfta på luggen og viste fram såret. Døra gjekk heilt opp. Bak brilleglasa såg eit par grå, skarpe auge på Tobias. Resten av den gamle mannen var også grå. Ein grå hårkrans rundt ein blank skalle, ei grå strikkejakke rundt ein lut rygg. Han var ikkje så høg, Tobias trong ikkje løfte hovudet  for å sjå inn i dei venlege auga framfor seg. Den gråkledde mannen fekk brått fart på seg. «Kom inn, kom inn!» sa han og viste dei vegen inn til eit kjøkken med lyseblå skap langs veggane. Småblomstra gardiner hang ved vindauga, og midt på golvet låg ei slitt, gammal fillerye. Frå ei skuffe drog han fram eit førstehjelpsskrin. Hendene hans rista og skalv, men han fekk reinsa såret og sett på eit plaster.

«Du treng nok ikkje sy, dette går bra», sa den gamle mannen. Stemma skalv, slik som hendene hans, og knirka, nesten som om ei dør som sjeldan blei opna, tenkte Tobias. Ansiktet var vennleg og smilande, fylt med strek og rynke på kryss og tvers. Rundt auga sat rynkene så tett som edderkoppspinn. Han rekte fram ei skjelvande hand mot Tobias.

«Eg heiter Alfred», sa han. Tobias og Rosie tok han i handa etter tur og fortalde kven dei var. Alfred såg litt ekstra på Rosie.

«Du passar godt til namnet ditt», sa han. «Alle skikkelege roser har tornar.» Han smilte til Rosie. Ho måtte tenke seg litt om, og kom til at ho likte dette med tornane.

«Bur du her åleine?» spurde Rosie.

«Ja, eg gjer nok det», svara Alfred, «men det går fint, eg liker å vere for meg sjølv. Dessutan er eg nede på eldresenteret i bygda nokre dagar i veka, så eg møter då folk av og til.»

Tobias hadde opna munnen for å seie noko, men orda blei ståande fast då det i det same braut ut eit øyredøyvande spetakkel. Det ljoma og klang, ringde og runga. Tobias var sikker på at vindauga og veggane vibrerte. Det var som å stå rett under ei kyrkjeklokke i tårnet når klokkaren drog i klokkesnorene. Tobias og Rosie såg forskrekka på kvarandre. Men Alfred smilte.

«Kom», sa han, «de skal få sjå.» Då han opna den knirkande døra inn til stua, blei Tobias og Rosie ståande og gape. Noko slikt hadde dei aldri sett før! Alle veggane var fulle av klokker, store og små om kvarandre, med pendlar som gjekk fram og tilbake, dører som opna seg, figurar som dukka fram frå klokkedørene. Nokre klokker stod på golvet, så store at dei rakk nesten til taket. Andre klokker stod og låg på hyller og bord. Alle var i ferd med å slå kvar sine tolv slag.

 

London, 18. mars 1794

 Abraham Louis Breguet opna forsiktig det mørkeraude seglet på den vesle pakken han hadde i handa. Pakken var akkurat blitt levert, men før han rakk å spørje den unge mannen som var sendebod, kven pakken var frå, var han borte. Innanfor det første laget med papir låg eit brev. Det var skrive med jamn, sirleg handskrift. Datoen øvst på brevet var 13. mars 1794. Då Breguet såg underskrifta, skalv handa hans…

 

Publisert på

Bokhaust!

Også dette året kastar mikroen Olla Forlag seg ut på «bokhaust», slik dei store forlaga gjer.

Hausten har for meg alltid ført med seg ei kjensle av spenning, blanke ark, forventning og energi.

Men også gleda over å krype inn i mi eiga introverte verd med hundeturar i vilt vêr på einsame stader, ullpledd, bokstablar, fyr på peisen, lunt mørke, ro og tankerekkjer som kan førast til enden.

Verkelegheita er nok ei god blanding av alt dette. Slik er bokhausten også: ei god blanding.

Denne hausten treng vi kanskje bøkene meir enn nokon gong, slik pandemisituasjonen ser ut til å bli. I bøkene kan vi alltid reise!

Nye ting er sjølvsagt på gang: «Klokkemakar Alfreds mysterium» kjem i slutten av oktober.

Arbeidet med lydbøker og e-bøker held fram. Og arbeidet med nye titlar som kjem ein gong neste år.

Men skattane våre, dei bøkene som allereie er skrivne, fortener å få lufta seg meir. Vi er så takksame for alle som har kjøpt og lest bøkene våre, men vi skulle så inderleg ønske at endå fleire kjente til dei, noko vi treng hjelp til frå våre trufaste lesarar. Eit lite forlag har ikkje økonomiske musklar til den store marknadsføringa. Vi gjer som best vi kan på sosiale media, men er avhengige av at andre deler, snakkar om, viser til og kommenterer. Mitt store ønske for hausten er at alle som fortel oss at dei liker bøkene våre, også fortel det til andre, gjerne gjennom sosiale media.

Her er skattane våre:

«Zapping»

«Kommer før lunsj»

«Isfjellfamilien»

«The Iceberg Family»

 Desse bøkene har Audbjørg Gjerde Lippert skrive. Ho har skrive fleire romanar, men desse er Olla Forlag så heldig å ha på lista. Dette er bokperler, rett og slett. Språket, handlinga, skildringane, historiene som rører oss og får oss med på hovudpersonane si reise, og til å ta del i livet deira.

«Isfjellfamilien» er retta mot barn, med stemningsfulle illustrasjonar av Tarjei Rypdal Eide. Ei vakker og viktig bok om smeltande isfjell, miljø og natur, kledd i eventyrform.

«Utandørs i nordvest»

 Denne boka har Audbjørg Gjerde Lippert og Olla Rypdal skrive i lag. Eit spennande, berikande samarbeid blei sparka i gang av eit bilde, to år med turar og arbeid resulterte i boka som speglar kjærleiken til fylket vårt spesielt, livet utandørs og kvardagsgleder generelt. Denne boka blei trykt i eit stort opplag, så vi har fleire igjen. Vi har fått mykje godord for denne boka og vi håper det endå fins mange som vil kunne glede seg over ho.

«Amulettmysteriet»

«Det gamle slottet»

«Kodemysteriet»

 Trilogien om Anna og hunden hennar Kaspar er grunnen til at eg starta dette vesle forlaget.  Anna blir eldre frå bok til bok, men ein treng ikkje å ha lese alle for å få med seg historia. Spenning for bokslukaralderen – på nynorsk.

«Birgers odyssé»

«Birger’s Odyssey»

 Denne bildeboka fekk prosjektmidlar frå Møre og Romsdal fylkeskommune, og blei starten på det spennande samarbeidet Tarjei og eg har med tekst og illustrasjon. Natur, miljø, gamle hendingar frå oldefar Oles tid – og Birgers spennande reise i røynda og fantasien fører oss til Antarktis.

«Tippoldefar Jakobs julekort»

 Juleboka som kan lesast kvart einaste år, som kan vere høgtlesing og juletradisjon. Eventyr for alle aldrar, med alle dei viktige ingrediensane og julestemninga. Også illustrert av Tarjei.

«Klokkemakar Alfreds mysterium»

 Denne boka kan det lesast fleire innlegg om, og meir blir det seinare.

God bokhaust!

Publisert på

Formidlingsproduksjonar

I samband med at «Klokkemakar Alfreds mysterium» kjem ut i oktober dette året, har eg laga ein visningproduksjon av boka som høver til formidling i t.d. bibliotek, skular og andre som er interessert i å arrangere slik formidling. Innhaldet i boka blir formidla gjennom bilde og animasjonar på skjerm, musikk, høgtlesing, forteljing – og bruk av konkrete gjenstandar. Visninga er omlag 40 minutt.

large 3

Eg har også laga ein visningsproduksjon av «Tippoldefar Jakobs julekort», juleboka som kom ut i fjor. Tida strakk då ikkje til for å vise/fortelje/lese frå boka i alle skular, barnehagar, bibliotek og andre interesserte. Eg har derfor laga denne vesle produksjonen som blir som ei eiga framsyning av innhaldet i boka. Denne boka blir også blir formidla gjennom bilde og animasjonar på skjerm, musikk, høgtlesing, forteljing – og bruk av konkrete gjenstandar. Visninga er omlag 40 minutt. Det kan lesast meir om boka i tidlegare innlegg her på www.olla.no (november, desember 2019)

Begge bøkene er illustert av Tarjei Rypdal Eide.

 

Ta gjerne kontakt om nokon ønskjer ei slik formidling! Aktuelle tidspunkt vil vare i november og desember (evt slutten av oktober, så snart «Klokkemakar Alfreds mysterium» kjem fra trykkeriet.)

Eg nyttar rettleiande takster frå Forfattarsentrum til slike formidlinger.

Helsing Olla

E-post: olla@olla.no / ollryp@online.no

Tlf: 91519878

Publisert på

Eit blikk tilbake – og litt framover

Sommarferien er snart over og ei spennande tid ventar. På mange vis, sjølvsagt – men akkurat no er det korleis arbeidssituasjonen med covid 19 vil bli det komande året eg har i tankane. Desse tankane blei til ei skikkeleg mimrestund over herlege turnéopplevingar gjennom åra, både åleine og saman med andre utøvarar – i møte med tusenvis av barn og unge. Eit knippe av dei samla her:

Eg har vore utøvar i bortimot 30 år, både då eg som teater-og skrivekunstlærar på kulturskule hadde rom for å produsere, seinare på Jugendteateret, og endå seinare med mange produksjonar på turné for Den Kulturelle Skolesekken. Innimellom har anna arbeid lokka – fint både å ha fast løn og rimeleg god økonomisk oversikt  – og også for å oppleve kunst- og kulturproduksjon frå administrasjonssida, som koordinator, innkjøpar, organisator og arrangør.

Men alltid tilbake til mi største glede: å fortelje historier, på ulike måtar.

Å reise på turné er eit noko spesielt liv. Det er krevjande, men aller mest gledeleg og spennande, kjekt og energigjevande. Det gjeld berre å halde balansen, så ein ikkje «tømmer seg». Den aller største gleda er å kunne dele det ein brenn for mest av alt, med dei ein dagleg møter i formidlingssituasjonane, verkstadene og forstillingane.

Då eg arbeidde som teater-og litteraturansvarleg for DKS i Møre og Romsdal nokre år, fekk eg gleda av å vere med på å etablere forsøksordninga «Kultursekk for barnehage». Som opprinneleg  førskolelærar har formidling for dei aller yngste alltid vore ei hjartesak. Då fekk eg også sjølv reist rundt med nokre produksjonar for denne målgruppa:

«Nuniak», «Bergtatt» og «Den magiske reisa». Dette var historier der barna var aktive deltakarar gjennom rørsle, dramatisering og dans.  Opplegga var inspirert av fysioterapeuten Veronica Sherbornes arbeid med grunnleggjande rørslemønster.

Seinare fekk eg produksjonsmidlar til «Den raude tråden» for aldersgruppa 1-3 år. Over 200 forestillingar blei vist før tråden blei pakka ned.

Teaterverkstaden «Det blå egget» blei også utforma til ein barnehageversjon som også turnerte i fleire periodar. (Dette blå egget har for øvrig vist seg uråd å leggje frå seg. Egget dukkar opp i alle variantar saman med den arge keisarinna KiHoNai. Eg er redd dei lever sitt eige liv).

Sjølv om eg liker godt å arbeide åleine med eigne produksjonar, er det fantastisk når ein også kan samarbeide med dyktige utøvarar innanfor andre kunstfelt. Det er spennande, konstruktivt og lærerikt å arbeide med nye forteljarformer og kombinere ulike uttrykk. Slik blei «Lysegget» til. Dansaren Kristy Winspur og eg hadde mange fine møte med barnehagebarna saman med dragen Alfons og alven Alva.

Kristy Winspur, Stefan Bocken, Robert Sztorc og eg laga den spennande produksjonen «Vesle Harlekin», forestilling med klarinett, perkusjon, dans og teater, med påfølgjande danseverkstad – som igjen resulterte i elevane si eiga forestilling.

Saman med folkemusikaren Britt Elise Skram blei det folkemusikkverkstad med musikk, leikar, folkedans og lokale segn: «Kjiko, kjiko, let felestrengjin». Britt Elise og eg laga også ein musikk/forteljarversjon av Mikael Endes «Ofelias skyggeteater», som for øvrig er ei av dei vakraste historiene eg veit om.

Tarjei Rypdal Eide, kunstnar, bokillustratør og kunstfaglærar, og eg laga ein verkstad der vi bygde univers. «Utanforverda» blei skapt både gjennom tekst/historieoppbygging og kunstinstallasjonar. Det var utruleg spennande å sjå det fruktbare samspelet mellom visuell kunst og tekst, fantastiske installasjonar og magiske historier.

«Tor med hammaren» har blitt produsert i to versjonar, den eine saman med forteljarkollega Anne Hungnes – sidan berre med meg. Rein energi i fri utfalding!

Mette Mjelve og eg har reist i mange år med animasjonsfilm-verkstaden «Animert spenning». Til komande sesong har verkstaden fått ein solid «makover», så no gler vi oss skikkeleg til å sparke i gang!

Særdeles kjekt har også samarbeidet med Guri Aasen, Karin Skjetne og Anne Hungnes vore. Vi blei oppfordra til å lage ei forteljarframsyning til Bjørnsonfestivalen, noko som blei til fire forteljingar frå mytologi og eventyr om gudinner, herskerinner, heltinner og fristerinner,  sett saman til «Fire furier fortel».

Seinare laga vi produksjonen «Arakne», inspirert av Guri Hals si kunstutstilling. Premiéren blei på Romsdalsmuséet med utstillinga som scenografi.

Eg har også turnért i mange år med skriveverkstader i ulike format for ulike aldersgrupper: «Spøkelseshuset», «Medaljongen», «Den gamle kofferten» og «Forteljingar på F».

Og sjølvsagt har det også vore utallige forteljarstunder og teaterstunt, både med eigne og andre sine historier.

Ettersom eg no har skrive fleire bøker for barn og ungdom, har også formidlingar og forfattarbesøk blitt knytt til desse: Trilogien om Anna og Kaspar: «Amulettmysteriet», «Det gamle slottet» og «Kodemysteriet», bildeboka «Birgers odyssé» og juleboka «Tippoldefar Jakobs julekort».

Produksjonen som no er under arbeid blir om den komande boka  «Klokkemakar Alfreds mysterium».

For meg gir det meining å formidle historiene frå ulike innfallsvinklar, blande kunstuttrykk, leike og eksperimentere med uttrykksformer. Det gjer det også for barn, som i leiken sin nyttar same metode for å skape form av inntrykka sine.

Interaksjonen og kommunikasjonen i formidlinga med publikum er grunnleggjande for meg. Eg håper eg kan halde fram med å leike, at eg framleis kan komme ut til dei eg lagar historier for og fortelje dei på mange vis, også dette året, sjølv om covid 19 gjer situasjonen ekstra spennande.

 

 

Publisert på

Her er framsida på den komande boka «Klokkemakar Alfreds mysterium»! Tankar om tekst og illustrasjon.

Steg for steg nærmar den ferdige boka seg. «Klokkemakar Alfreds mysterium» er planlagt utgjeven i oktober 2020 – og det ser det ut til at vi skal klare. Akkurat no er illustratør Tarjei Rypdal Eide i gang med illustrasjonane i boka. Her er framsida:

Å lage ei framside er ikkje enkelt – ho skal reflektere innhaldet, men utan å røpe for mykje, ho skal gjere lesaren interessert og nyfiken, ho skal seie noko om sjanger – og om kva aldersgruppe boka rettar seg mot. Alt dette synest eg Tarjei har klart i denne illustrasjonen.

Gjennom arbeidet mitt innanfor DKS og i møte med hundrevis av skuleelevar gjennom åra, har eg erfart at lesekompetansen er i ferd med å endre seg. Barna er ikkje så uthaldande, dei held ikkje fokuset så lenge som tidlegare. Dette er frå mi side ikkje vitskapeleg empiri, men ei kjensle og ein observasjon. Sjølvsagt er unntaka der: skuleelevar som les så det fossar, skriv så det sprutar, klassar som gjennom t.d. lesekonkurransar og ulike andre tiltak sluker bøker (ref. Foreningen !les: Bokslukerprisen).

Ein observasjon frå ein skuleklasse på besøk i biblioteket føyer seg inn i dette: jentene fordelte seg rundt omkring på ulike stasjonar i biblioteket, mens gutane samla seg i bildebokavdelinga. Dette var ein 7.klasse. Det melder seg fleire spørsmål som eg veit det blir forska på: er det forskjell på jentene og gutane i lesekompetanse? Er det den visuelle påverknaden og skjermflyten som gjer at bilda blir stadig viktigare?

Eg trur at bilde og tekst kan utfylle kvarandre. Eg trur også at ei god historie, som rett nok kunne stått trygt for seg sjølv, kan nå ut til fleire og framstå endå rikare med illustrasjonar. Kombinasjonen av tekst og illustrasjonar kan gjere heile historia meir tilgjengeleg, også for dei som i utgangspunktet ikkje er uthaldande nok til å lese ei heil bok. Men då er det viktig at illustrasjonane ikkje er klisjéfylte stereotypar, men utforma med kunstnerisk innsikt og kompetanse. Slik at dei utfordrar lesaren / sjåaren og gir rom til fantasi og tanke. Det er nettopp her Tarjei har sin styrke som illustratør – ein kompetanse han har bygd seg opp gjennom kunstutdanninga si og mange års arbeid med kunstundervisning med barn og unge.

Eg håper «Klokkemakar Alfreds mysterium» blir ei bok som kan vere ein møtestad for fleire generasjonar, ein inspirasjon for dei vaksne til å formidle eigne historier til barna, ei bok som høver for dei som allereie er «bokslukarar»   – og også ei bok som kan møte dei barna som helst søkjer seg til bildebokavdelinga i biblioteket, men med ei historie som treff dei aldersmessig.

Då er det berre å vente til boka er klar!

 

Publisert på

Kvifor skrive? Kvifor lese?

Sommaren er endeleg rundt oss, til og med her på Nordvestlandet skin sola nesten døgnet rundt for tida. Skuleferien er i gang om nokre få dagar, mange gjer seg klare til ferietur.

Eg for min del skriv. No, som alltid. Om ein tenkjer seg at drivkrafta kan vere eit håp om å bli rik og berømt, trur eg vi stryk det først som sist, for realismen seier noko anna.

Det blir årleg gitt ut omlag 10000 boktitlar i Noreg. (SSB: «I 2017 ble det gitt ut 10 050 boktitler i Norge, en økning på 2 prosent fra 2016»).

I desse tala er alt inkludert: oversettingar, sakrosa, skjønnlitteratur, fagbøker, biografiar, nye utgåver av tidlegare bøker, osb. Dei fleste nye bøker kjem på store, etablerte forlag, men stadig fleire på mikroforlag. Nokre er einboksforlag, etablert for den eine boka forfattaren vil ha ut på marknaden. Det skal noko til å stikke seg fram i dette mylderet.

Samstundes blir det kjøpt færre bøker, lesekondisjonen til barn og unge går nedover.

I Noreg har vi «innkjøpsordninga» for ny, norsk litteratur. Innkjøpsordninga inneber at ei bok som kjem gjennom «nålauget» blir kjøpt inn av Kulturrådet for å bli distribuert til alle bibliotek. Blir ein innkjøpt kan ein dermed få ut boka i eit langt større opplag enn ein elles hadde hatt råd til. Risikoen for avslag hindra tidlegare svært mange indieforfattarar i å søkje ordninga. Avslag innebar at ein på førehand måtte trykke opp opplaget som biblioteka skulle ha – og om boka blei refusert fekk ein ikkje desse utgiftene dekt. I tillegg til ein sum for i det heile å få boka vurdert.

Søkjekategori 1 inneber ein så stor økonomisk risiko at berre dei store forlaga med ein viss økonomisk buffer kan gjere dette.

Kulturrådet opna så opp i søkjekategori 2, noko som gjorde det mogeleg for småforlag å søkje, utan å betale ein stor sum på førehand. Det blei stor pågang, sjølvsagt, så denne ordninga har sidan endra seg fleire gonger – det handlar om økonomi. Siste endring er at det blir avkorting av midlar i siste søkjerunde for 2020, og nye endringar er varsla.

Sidan det stadig blir fleire indieforfattarar og småforlag som søkjer innkjøpsordninga, blir nålauget trongare. Tendensen syner at store forlag satsar meir på kjende, populære forfattarar enn nye ukjende, for det er dyrt å få avslag. Men eg har tru på at underskogen og mangfaldet trengjer seg fram likevel.

Om ingen ting endrar seg no, ser det likevel ut til at det for meg er første, siste og einaste sjanse til å søkje om å bli innkjøpt. For denne kategorien kan brukast som ein introduksjon for nye forlag som ikkje har søkt før.

Særdeles spennande for mi neste bok «Klokkemakar Alfreds mysterium», altså. Om då ikkje kriteria endrar seg igjen. Og om eg ikkje vinn i lotto, for då kan eg kanskje søkje ein annan gong også. Uansett har eg vore heldig til no, for mange bibliotek kjøper bøkene mine, sjølv om eg ikkje har vore innom innkjøpsordninga.

Tilbake til opningsspørsmålet: kvifor i all verda skriv eg? Grunnar som rik og berømt er altså eliminert. Ein blir heller ikkje lesen om ein skriv på nynorsk, høyrer eg rett som det er. Til det siste er det berre å seie: It is your loss! (for å seie det på god nynorsk!)

Nynorskdebatten skal eg for øvrig la ligge i denne omgangen, sjølv om eg undrar meg over argumentasjonen mot nynorsk skriftspråk. Argumenta ser ofte ut til å vere basert på at vaksne, vettuge menneske sjølv har hatt mangelfull undervisning og kjennskap til språket og litteraturen, og slik frårøver kommande generasjoner rikdomen med to skriftspråk. Kunnskap er elles kjend for å vere ei lett bør å bere.

Eg skriv fordi eg vil fortelje ei historie. Så enkelt er det. Og eg skriv på det språket som ligg hjartet mitt nærast. Historiene eg skriv har ofte sitt utspring i faktiske historiske hendingar og uløyste mysterier, men derifrå kan kva som helst skje når historiene møter vår eiga tid.  Eg skriv fordi eg trur at formidling av historier generelt, og sjølve historia vår spesielt, har verdi.

Trass i det økonomiske aspektet, og at folk ikkje kjøper så mykje bøker meir, har eg vore heldig. Eg er svært takksam for alle som kjøper bøkene mine, og som attpåtil fortel meg at dei liker dei! Dermed har eg ikkje endå gått med tap, og kan halde fram med å skrive.

Då eg var lita var eg så heldig at eg hadde vaksne i familien som formidla historier til meg. Historier som festa seg i hjarte og sinn og blei verande der, heile livet. Desse kloke, vaksne som visste og forsto at skattar må formidlast om dei ikkje skal bli borte. Sidan har eg fortalt historier. Både dei eg høyrde som barn, dei som blei lest for meg, dei eg sjølv las. Då skjedde det som alltid hender når barn får inntrykk som festar seg og rører ved sansane: ein ønskjer å uttrykke seg sjølv, historiene får eige, nytt liv. Historiene har hjelpt meg til å skape orden og meining av kaos. Eg har heile livet leika og eksperimentert med mange måtar å fortelje historiene vidare, åleine – eller saman med barn og andre vaksne kunstnarar innanfor ulike skapande faguttrykk. Teater, skyggeteater, figurteater, forteljing, musikk, visuell kunst, dans, animasjonsfilm – og altså bokskriving. Kvar uttrykksmåte har sitt eige fagområde, alle like spennande å utforske. Eg har ikkje slutta med nokon av uttrykks- eller samarbeidsformene, men prioriterer dei i ulike faser. Bokskrivingsfaget er så spennande og omfattande at dei andre uttrykka kjem litt i bakgrunnen akkurat no, men ikkje heilt – for historiene i bøkene blir formidla også på anna vis.

Akkurat no har altså det skrivne ordet mitt fokus. Eg ønskjer at barn og unge framleis kan ha evna til å lese sjølv, skape eigne bilde – gje «mat» til hjerne og hjarte.

Vi tar så lett minste motstands veg, og på den vegen ligg skjermane våre, lett tilgjengelege. Eg meiner ikkje at vi skal slutte med skjermbruk – eg er sjølv ein ivrig brukar – men vi har nokre val å ta for å ivareta leseevnen til kommande generasjonar.

Mange har sikkert sett denne tegnestripa før:

Kanskje ler vi litt: «uff, ja – det er heilt håplaust med all denne tida som blir brukt på skjerm, men det er ikkje så enkelt å gjere noko med det.»

Vi bruker stadig meir tid på skjerm. Det er via skjermen vi finn informasjonsflyten, held oss oppdatert, blir underholdt. Dette gjeld både vaksne og barn. Sjølvsagt skal vi ikkje slutte med det, sjølvsagt følgjer vi med i tida. Men vi som er vaksne har også høve til å gjere nokre bevisste val.

Det som kjenneteiknar skjermkonsumet er rask, fengjande, visuell flyt. Kjappe «karbohydrat» og «sukker» for hjernen. Men det gjer noko med hjernen vår, eller rettare sagt, det er noko det ikkje gjer med hjernen.

Når vi set saman bokstavar til tekst arbeider hjernen med å omforme symbola til bilde, til meining. Det er sjølvsagt ein meir krevjande prosess enn å få servert ferdige bilde. Men ein hjerne som ikkje får utfordringar mistar kapasitet, på same måte som musklar som ikkje blir brukt, for å seie det enkelt.

I tillegg kjem alt det andre ein får med seg ved å lese bøker: fantasien og forestillingsevnen blir stimulert,  ein utvidar språk og ordforråd, ein utviklar nye tankestrukturar og omgrep til å forstå verda med, evnen til å setje seg i andres stad blir styrka, ein utviklar empati, ein lærer om seg sjølv gjennom dei en les om, ein lærer å sjå at ei sak kan ha fleire sider, ein utvidar kunnskapsnivået, ein får gode opplevingar, draumar, kraft, inspirasjon, og håp.

 Undersøkingar viser at barn har mindre lese- og skriveferdigheiter enn tidlegare, orkar ikkje lese tekst utover ei viss tid, og sluttar å lese bøker – det er for krevjande. Det er ikkje så rart når ein blir vant med den raske, lettfordøyelege skjerminfoen. Skal verkeleg dei neste generasjonane bli lesetaparar? Korleis skal dei t.d. seinare komme seg gjennom krevjande fagbøker for å oppfylle studiedraumen sin, om dei aldri før har lest ei heil bok?

Biblioteka våre, litteraturfestivalar og t.d. organisasjonar som foreninga !Les gjer ein viktig innsats for å sikre leseglede og lesekompetanse hos barn og unge. Men kvar og ein av oss har også eit ansvar.

Mi oppfordring er: er du forelder, tante, onkel, besteforelder, ven: les for barna, fortel dei historier, hjelp dei over den krevjande bøygen med å setje saman bokstavar til tekst, til meining. Lær dei gleda over at denne innsatsen løner seg. Del av tida di til dette. Slik kan dei finne fram til eigne historier, orientere seg i samfunnet, sjølv ha ei stemme som kan høyrest – og hjelpe hjernen sin til å skape form og orden av kaos.

Dessutan: ha ein riktig god sommar, om det er med eller utan bok!

 

 

 

 

 

 

Publisert på

Det som rører seg på eit knøttlite mikroforlag…

Forlagsarbeid og bokskriving er sanneleg ein spennande materie å arbeide med! Sidan oppstarten av Olla Forlag hausten 2017, har det skjedd ein heil del i dette ør-vesle hjørnet av bokverda, nettopp fordi dette arbeidet blei langt meir kjekt, spennande og utfordrande enn eg hadde sett for meg.

I utgangspunktet var tanken berre å gje ut den boka eg hadde arbeidd med, og hatt liggjande ei god stund: Amulettmysteriet. Akkurat då var endringane i bokbransjen i gang, på same måte som musikkbransjen hadde opplevd før. Stadig fleire ga ut produkta sine sjølv, og blei «independent» – dei «gjekk indie». Det blei svært interessant å setje seg inn i dette, og læringskurva blei bratt.

Samstundes med denne første boka starta også samarbeidet med Audbjørg Gjerde Lippert – ut frå noko så tilfeldig som eit bilde av ein middag på snødekt bord på Facebook. Dermed sparka vi i gang boka «utandørs i nordvest». Prosessen med den boka blei eit retteleg eventyr. Ein dag kvar månad i eit helt år reiste vi rundt i fylket vårt. Vi hadde med god niste, møtte trivelege kulturpersonar, og tok uhorveleg mange bilde. Etterpå blei det  ureknelege timar med tekst og redigering før boka kunne trykkast.

Vi fann at samarbeidet var så kjekt og inspirerande – at det har vi halde fram med. Audbjørg ville gje ut sine bøker også, på dette vesle forlaget – noko eg er både stolt over og glad for. I tillegg er Audbjørg ein svært kompetent språkvaskar og korrekturlesar, noko eg har vore heldig å kunne dra nytte av.

Eg hadde allereie heilt i starten planer om å nytte Tarjei Rypdal Eide som illustratør. Han er ein dyktig kunstnar som er utforskande, idérik og kreativ – og han har sidan både illustrert og laga omslag til alle bøkene våre. I tillegg har han sett seg inn prosessane med å brekke om bøkene, og er vår faste ombrekkar og omslagsdesigner.

I det siste har vi fått med oss Elsa Rypdal og Kjell Valderhaug på laget. Elsa er sangpedagog og pensjonert kulturskulerektor, og er no også innlesar av lydbøker. Amulettmysteriet er nettopp lagt ut som lydbok og ebok på E-bok.no. Kjell er lydteknikar av profesjon – og har laga lydstudio i kjellaren.

Audbjørg har gitt ut Isfjellfamilien, (The Iceberg Family – engelskversjon), Kommer før lunsj, utandørs i nordvest og Zapping.

Tidlegare har Audbjørg gitt ut: Petrine – eit liv, Tomme stolar talar og Fra benken i Saigon.

Audbjørg og Olla har skrive boka utandørs i nordvest.

Olla har skrive Amulettmysteriet, Det gamle slottet og Kodemysteriet.

Olla og Tarjei har samarbeidd om bildebøkene og dei illustrerte bøkene: Birgers odyssé (Birger’s Odyssey –omsett til engelsk av Lise Rønnestad), Tippoldefar Jakobs julekort og Klokkemakar Alfreds mysterium (denne boka er under arbeid og kjem ut hausten 2020).

Etterkvart har det dermed blitt ein heil liten stab som er engasjert i dei ulike bokprosjekta.

Men endå er det ein heil del til av kompetanse som må hentast inn til ein bokproduksjon, ikkje minst eksterne manuskonsulentar og redaktørar  som kan gje teksten det heilt nødvendige blikket utanfrå. Der er Boldbooks ein særs nyttig aktør.

Kvart bokprosjekt er omfattande, og kvar gong har eg tenkt at no blei den siste boka. Men det har vist seg at det stadig dukkar opp nye idéar det er uråd å leggje frå seg. Så no er vi i gang igjen…

Publisert på

Birger’s Odyssey

Så er «Birger’s Odyssey» på veg ut i verda! Lise Rønnestad har omsett boka til engelsk, og no ligg ho ute på Amazon og alle dei andre distribusjonskanalene til IngramSpark. Boka kan sjølvsagt også kjøpast her på www.olla.no og etterkvart andre nettbokhandlarar.

 

‘He who cannot draw on three thousand years is living from hand to mouth.’ 

Johann Wolfgang von Goethe, 1749 – 1832

 

PREFACE

For as long as the first human beings have existed on Earth, we have told each other stories of Earth’s creation; stories of how elements and incidents of nature could be explained by fights between heroes and monsters, stories about the fight between evil and good forces.

Through time, the number of stories has increased. We wonder what may exist in the sea, in the air, on and inside the planet Earth, in the ice, beneath the ice…

Most of this is explainable, but fiction is lifting our thoughts and dreams.

At the same time, science and research discover traces from ancient people and animals. We may learn something about how our ancestors took care of nature and Earth. Could it be that knowledge of past times might be useful today, to help us taking care of the Earth?   

We no longer fully believe in old stories passed on to us, they cannot explain everything. Our fantasy, however, needs these stories to find new paths – paths to help us care for everything in nature, both inside and outside this one planet Earth on which we live. 

In this book, we get to meet Birger. He likes stories. The scientific story of man, of our Earth and everything that lives, and has lived – but also the exciting stories told by our ancestors to explain how everything was mutually linked together.

Approximately 3000 years ago, a poet named Homer was said to live in Greece. He collected contemporary myths and stories, some of which he retold in his book about Odysseus and his journey home from the Trojan War. Since this book became very famous, the word

Odyssey has become a synonym to a long journey.

Birger is also familiar with this story because he has heard it from his parents. They have also told him about Birger’s great-great-grandfather, Ole. He was a machinist on a whaling ship, and almost a hundred years ago, he went whaling in the Southern Ocean.    

In Birger’s Odyssey, Birger is the one heading for a long journey. Before he leaves together with his parents, he finds the whaling diary that his great-great-grandfather Ole wrote when he was in the Southern Ocean.

In Antarctica, Birger gets to experience research and science linked to the Earth and the ice. At the same time, he is reading about the whaling adventures of his great-great-grandfather Ole. Birger is also writing his very own book about his personal imaginary Odyssey.   

 

From the chapter«Hidden in the ice»:

«…Birger stops. There is still quite a distance to walk before they reach the mouth of one of the biggest caves in the mountain area. Something in the ice catches his eye. It looks like an item that is frozen into the ice. Could it be a knife? Birger takes his own knife and starts picking and scraping. He completely forgets everything. He really wants to find out what this might be. Finally, he has removed enough of the ice and he grabs the item. He was right; it is a knife! The blade is rusty, dark and spotted. The knife shaft seems yellowish-white. It looks as if it has been cut out of a piece of bone. Could it be a whale tooth? Birger puts both his own knife and the other one in his backpack. Now he has to hurry after the others.

But which way did they take? He has completely lost track of time – and now he cannot see the others – nor hear them!

‘Richard!’ he shouts. ‘Mathias!’ he shouts even louder. No one answers. Birger looks around. The ice is shiny and hard, thus making it impossible to see their footprints. However, there seem to be some tiny holes in the ice. Crampons must have made them, Birger thinks, and he starts walking.

He hurries, and starts running to catch the others. He does not pay attention, and suddenly he feels like being in thin air! Everything gets dark around him, and he stumbles. His ears are ringing, or is it another sound? Is the sound within his head – or outside? »       

 

 

      

 

 

 

Publisert på

Kjenner du nokon som fortener ei gåve?

Den underlege påska 2020 er snart over. Dagane har funne sin rytme, mens eg held pusten og lengtar etter familie, vener, kollegaer – og alle barna eg bruker å formidle for. Men eg er av dei heldige. Eg kan arbeide med bøkene mine – vel vant med lange, stille skriveøkter – og eit og anna tek faktisk form, smått om senn.

Her om dagen fann eg eit par «gløymde» eksemplar av «Amulettmysteriet». Papirutgåva av denne boka er utseld, men kan no kjøpast som e-bok på Ebok.no. I tillegg kjem ho som lydbok – her skal det berre litt meir redigering til før boka er klar.

Eg blei litt glad då eg fann desse eksemplara av boka, og tenkte eg ville gjere litt stas på både desse – og dei to andre i serien. Derfor har eg laga to gåve-eske. Eskene er trekt med fløyel, og silke, med tyll i botnen og metallbeslag på hjørna. I kvar eske ligg dei tre bøkene i serien: «Amulettmysteriet», «Det gamle slottet» og «Kodemysteriet».

Kjenner du nokon som fortener ei fin gåve? Kanskje denne gåve-eska med tre spennande bøker kan vere noko?

Det er skrive om desse bøkene fleire stader her på www.olla.no om du vil vite meir om kva bøkene handlar om.

Ei gåve-eske med dei tre bøkene i kostar kr 500,-. Det er berre å sende meg ei melding om det er nokon som ønskjer å kjøpe. Om det er nokon i nærleiken av her eg bur, kan eg levere. Elles kjem porto i tillegg, om eska må sendast i posten. Det fins berre to eksemplar av desse gåve-eskene.

Publisert på

Litt om tid, klokker og «Klokkemakar Alfreds mysterium»

I dag har klokka blitt skrudd fram ein time. Ein time nærare sommaren. Kjem tida då? Eller går ho?

Benjamin Franklin var den første som ville innføre sommartid – i 1784. Ein ivrig insektsforskar heiv seg på idéen i 1895. I 1905 var det ein golfspelar som ønskte seg sommartid for å få meir tid til å spele golf. Tyskland innførte sommartid i 1916 for å spare kol under krigen – så kom dei andre landa etter. Fekk alle betre tid då? Rakk dei meir?

Men er det slik at den vesle edderkoppen opplever ein time på same måte som eg gjer det? Eller er min time edderkoppens dag?

Korleis visste dei kor lang ein time var i oldtidas Egypt? Og kva var det Einsten fann ut? Kva i all verda er eit hemverk?

Omgrepet tid kan sanneleg få det til å gå rundt i skallen på nokon kvar. Temaet har lenge surra rundt i hovudet mitt, men no er sjølve tekstdelen på den komande boka nesten ferdig. Redaktøren har sagt sitt – eg har leika meg litt meir med personane, tenkt endå fleire tankar om tid  – og har no litt finpuss igjen, før boka skal språkvaskast og korrekturlesast. Så er det illustratøren som skal i gang med framsida, bokomslag – og illustrasjonar. Truleg vil boka vere ute i verda utpå hausten ein gong.

I boka «Klokkemakar Alfreds mysterium» er det Rosie og Tobias som undrar seg over kva tid er. Dei møter gamle klokkemakar Alfred, som fortel dei om eit uløyst mysterium.

Dette er henta frå forordet i boka:

«I familien har vi mange gamle klokker. Fleire av dei har min grandonkel Alfred laga eller reparert. Då eg leita bakover i tida etter historiene til klokkene, kom eg over historia om klokkemakaren Abraham Louis Breguet, som var fødd i 1747. Dei to klokkene denne boka handlar om blei laga av han. Under den franske revolusjonen forsvann klokkene,  og har sidan aldri blitt funne igjen. Det var mange dramatiske hendingar i Frankrike på denne tida, og dei to klokkene har i denne boka fått bli med på nokre av desse hendingane. Personane har levd, hendingane er verkelege, men reisa til klokkene er det eg som har fletta inn i historia. Gamle onkel Alfred har også verkeleg levd, men ikkje alle dei andre i denne boka. At dei to klokkene kom inn i denne familien si historie, og korleis det skjedde, er også rein fantasi.»

Etter at ei historie har komme så langt at ho kan kallast ferdig (ferdig blir eg aldri, men på eit tidspunkt ein sleppe taket), kjenner eg meg tom. Eg tenkte at no blir det ikkje fleire historier. Det kjentest heilt tomt.

 

Men så kom det sanneleg ein tanke…. Dermed er eg i gang igjen. Det kjennes godt – og tid, ja det har eg visst nok av akkurat no.

 

Under finn de nokre av alle dei klokkene familien har samla gjennom tida.

Foto: Nikolai Rypdal Tallaksen

 

Publisert på

Les! Les saman!

Dagane mine er fylt med ord og forteljingar. Til vanleg deler eg desse orda og forteljingane med barn og unge i fylkets skular, på turné. Saman skaper vi nye forteljingar. Eg ser skinande auge, høyrer latter, ser mestring og glede over det vi skaper saman. Akkurat no er desse magiske stundene «på vent». Dagane er mine eigne, og eg nyttar dei sjølvsagt til mine nye skrive- og formidlingsprosjekt, og ser fram til eg igjen kan reise rundt og møte dei unge historieskaparane, når viruset er overvunne.

Nettopp ordet formidling ligg lengst framme i tankane, akkurat no. Eg ser ei endring når eg reiser rundt, frå skule til skule – ein slags «missing link». Denne linken handlar om formidling, frå generasjon til generasjon. Kunnskapen om det som har hendt før, korleis ein levde, spennande historier frå tidlegare tider er ikkje så langt framme som før – eller manglar heilt. Innhaldet i den gamle kofferten min, gjenstandar frå nær historie 100-200 år tilbake i tid, er ukjende for barna. Vi ønskjer at barn skal oppleve å høyre til, vi ønskjer at dei skal kjenne seg frie. Vi vil gje dei røter og vingar. Då er det ikkje berre skulen sitt ansvar å formidle historia vår, vår felles kulturarv. Foreldre, tanter, onklar og besteforeldre sit alle med sjølvopplevde historier frå tida som har vore. Fortel historiene! Les om alt det spennande som har hendt opp gjennom historia vår – og del det med barna! Slike formidlingsstunder er gull. Gull for fantasien, gull for kunnskapen, gull for felleskapskjensla – og ikkje minst: gull for kjensla av å høyre til noko som er større enn ein sjølv.

Eg er nok meir enn middels opptatt av dette temaet, sidan eg har arbeidd med formidling heile livet mitt. Eg ser også at bøkene eg skriv for barn og unge har dette med å knyte band mellom gammal og ny tid som eit felles tema, utan at det var noko eg planla då eg starta med skrivinga. I «Birgers odyssé» er det kvalfangarhistorie og mytologi som møter ny forsking i Antarktis, gjennom Birgers opplevingar og fantasi. I «Amulettmysteriet» spelar ein amulett frå slavetida i Kongo ei viktig rolle. Revolusjonen i Frankrike blir knytt saman med hendingar her og no når Anna er i Frankrike i boka «Det gamle slottet», og i «Kodemysteriet» går vi heilt tilbake til renessansen i Italia med historia om Voynich-dokumentet. I «Tippoldefar Jakobs julekort» handlar det om julekort frå hundre år tilbake i tid, knytt til eventyr og segn frå folketrua om nissar og troll, opplevd gjennom Jenny og Sivert si heilt spesielle julefeiring.

Boka, som no er under arbeid, «Klokkemakar Alfreds mysterium», føyer seg inn i same tradisjonen. Vi følgjer to heilt spesielle klokker gjennom historia, fram til notid, der hovudpersonane får både eit gammalt og eit nytt mysterium å løyse.

Eg var eit heldig barn, for eg hadde nære omsorgspersonar som fortalde meg historier og las for meg. Dette har eg alltid hatt med meg, som ei heilt eiga skattekiste, full av historieperle.  Frå denne kista kan eg føye stadig nye historier til mitt eige perlekjede.

Vi kan ikkje reise, akkurat no, i desse virustider. Det håper og trur eg vil ordne seg etterkvart. Men reise i tankane – det kan vi: les for barna! Les sjølv! La bilda du skaper deg gjennom orda du les føre deg vidare, lære deg noko – både om deg sjølv og andre! Oppdag nye sanningar og draumar du ikkje visste du hadde. Skap gyldne stunder med orda, både for deg sjølv og barna.

 

I «Klokkemakar Alfreds mysterium» spelar eit gammalt hus ei viktig rolle….

Morfar Ole kunne kunsten å formidle historier!


Publisert på

Tekstutdrag frå Audbjørg Gjerde Lipperts roman«Zapping» som kjem i mars!

Mens vi ventar på Audbjørg Gjerde Lipperts roman «Zapping“, som kjem i mars kan de her lese eit lite utdrag frå boka. Denne romanen kan vi gle oss til! Sterke menneskelege kjensler, saman med skildringar i den maleriske stilen vi kjenner igjen frå Audbjørgs andre romanar, gjer boka til ei perle av ei leseoppleving.

Skildringa av korleis Helene opplever tilværet på Margaretaheimen, korleis tankar og minne  blir blanda samen, korleis demens påverkar kjenslene, er gripande. Alle som har opplevd denne tilstanden hos ein av sine næraste vil kjenne igjen dette.

Slik møter vi Helene:

 

Helene sitt i øyrelappstolen sin på Margaretaheimen. Fjernsynet står på, utan lyd. Stille bilde glir over skjermen. Det er tidleg februar, snøslapsete og småsurt. NRK Møre og Romsdal sender situasjonsrapport frå Ålesund, eit landskap i svartkvitt, med snø på kjetting, snø på Fiskekona og snø på stein. Berre dei pastellfarga husa som speglar seg i Brosundet, fortel at sendinga er i farge.

 For Helene fortonar dette seg som gråaktige skuggar, men pleiaren ved sida av henne, Marie, forklarer kva som skjer. Og då ser ho dei. Klart. Nesten som før. Ho stryk seg over auga og prøver å tørke bort sløret som har lagt seg over dei.

 Ho let blikket gli vidare rundt i rommet. På veggen, like ved stolen, stoppar det. Ho veit det er noko der, hugsar berre ikkje heilt kva det er lenger.

– Marie, kva er det mørke på veggen der?

– Det der? Eit lite bilde.

– Eit bilde, ja visst. Men kven er det som er på det? Det har kome bort for meg.

– Nei, det veit eg faktisk ikkje. Det er eit gammalt foto i svartkvitt av ei lita jente, tre år gammal kanskje.

 Helene sitt med attlatne auge, roleg, og ei god stund går utan at ho seier meir. Marie studerer ansiktsuttrykket til den gamle kvinna framfor seg, ser korleis ho rynkar panna og prøver å konsentrere seg. Det er som om ho leitar etter noko ho har mist. Eit pint drag ligg over den bleike huda før rynkene i panna plutseleg glattar seg ut og det kjem som ei sjølvfølgje:

– Det er av meg. Men bildet er ikkje i svartkvitt, som du seier. Ser du ikkje at eg har raudt strikkeskjørt på meg, med selar og kvite knappar? Genseren er kvit, og halvstrømpene…. Jau, dei er òg kvite, ja. Lakkskorne med reim,… Ja, du ser dei vel? Dei er…dei er… svarte, ikkje sant? Snora i den korterma strikkegenseren er raud. Så eg synest heller dette er eit raudtkvitt bilde.

Ho gløttar bort på Marie når ho seier det siste. – Sjå så lyst håret mitt var den gongen, nesten gulkvitt, det har eg alltid fått høyre, og krøllete, store lokkar festa med sløyfe midt på hovudet.

Helene sukkar, sliten etter ein så lang prat. Så snur ho seg mot Marie, smiler svakt, før ho held fram:

– Men så koseleg det var at du stakk innom i dag. Skal eg sette på kaffikjelen?

– Takk, men du veit vi har nettopp ete kveldsmat.

– Ja, det er sant. Det blei borte for meg akkurat no.

– Sitt her og kvil deg litt, du Helene. Om ikkje så lenge vil du vel legge deg? Eg kjem att og hjelper deg om ei lita stund.

 Oppi den store stolen sitt ei vever, hjelpelaus kvinne. Kroppen er liten og samanklemd. Idealmåla borte. Ryggen krum. Brystet innholt og kort. Midja forsvunnen. Magen derimot rundare enn før. Under dette heng to slappe legger, veike, ubrukte, etter månader i rullestol. Eit par steg har ho greidd til no, men sjølv det har blitt for strevsamt. Kroppen vil ikkje lystre, og det er som om ho vil sige saman.

Det krøllete håret er glatt no, kortklipt. Igjen er det nesten kvitt, men ikkje gulkvitt som på det raudkvite fotoet. Gråkvitt er det blitt. Tynt og mjukt. Lettstelt.

 Helene er godt kledd. Ho liker varme, tynne ullplagg, men dei må vere lette. Skuldrene tåler ikkje lenger tunge byrder av noko slag. Eit ullsjal rundt skuldrene høyrer med for å skape lun varme – tryggleik.

 – Marie!

Helene roper. Fleire gonger.

– Marie! MARIE!!

 

Boka kan allereie no kjøpast / bestillast på www.olla.no

Publisert på

Musikk – inspirasjon eller plage?

Eg er redd eg i beste fall har lydallergi. I verste fall er eg lydfundamentalist. Rundt meg står det ALDRI ein tv-skjerm på og surrar og går i bakgrunnen mens eg gjer andre ting. Radioen står ALDRI på ein eller anna tilfeldig stasjon med skravling og «random» musikk. Eg høyrer radio, særleg når eg køyrer bil, men kun utvalde program eg er interessert i å høyre. Eg skulle gjerne høyrt på NRK-lokalradioen, men det går ikkje. Eg blir så meiningslaust irritert når musikkinnslaga  – som då er så langt ifrå mine val som berre muleg – trengjer seg inn i øyret og skrur seg til.

Men å lytte til musikk er likevel nesten som eit grunnleggjande behov. Eg har spelelister lange som år, med det beste eg kan tenke meg å lytte til. Eit utstudert og nøye samansett utval etter humør og dagsform, døgnets tider og årets gang, vêr og vind. Favorittlista mi på Spotify heiter «langkøyring» – sidan køyring er ein hyppig aktivitet og bilen ein mykje frekventert opphaldsstad –  og då eg særleg høyrer på musikk. Der er lista lagt opp etter korleis køyre- og arbeidsdagen er. Når eg startar tidleg om morgonen, då dei fleste endå kallar det natt, treng eg mjuke, rolege tonar. Etter ei særleg energisk turnéøkt, der adrenalinet boblar og energien er skyhøg, då må musikken ha endå høgare energi for å hindre overstadig bruk av gasspedalen. Det er nesten berre «Rage Against The Machine» som kan matche den tilstanden. Så er etterkvart både eg og musikken såpass nedroa at vi i fellesskap får doningen fram på forsvarleg vis, utan å sovne, til medium utagerande musikk. Sjangerane er mange – klassisk,  jazz, rock, worldmusic, blues, rap, eksperimentell musikk, og ja, det meste. Men enkelte sjangrar er likevel tabu. Eg skal ikkje gå inn på kva det er her, men eg kan seie såpass at eg har inngått ein skriftleg avtale med mine barn om at når eg blir så gammal at eg ikkje kan gjere greie for meg lenger, då er det ein del musikk eg ikkje for nokon pris skal utsetjast for. Det er nok best for alle.

Tilværet mitt handlar om historier. Nye historier, gamle historier, fantastiske, finurlege, fine, rare historier. Så når eg oppdagar artistar med eit musikals uttrykk som er som forteljingar, som skaper indre bilde, triggar fantasi og kjensler – ja, då er eg fortapt. Eller forgjort. Då sparkar mine eigne historier frå og vil ut. Som då eg for omlag 40 år sidan oppdaga Tom Waits. Han veit det sjølvsagt ikkje, men han og eg har laga mange historier i lag – ein livslang musikalsk inspirasjon.

Det hender eg ser på filmar og seriar på Netflix, HBO, osb. Det hender også at eg ikkje anar kva eg har sett, men i staden har hengt meg heilt opp i filmmusikken. Filmmusikk er eit eige univers, ofte langt betre enn filmen musikken er laga til. I går kveld var eg innom Netflix. Eg har gløymt kva eg såg – ein krim, kanskje, men eg veit kva eg høyrde. Dermed kan eg føye neste artist til «langkøyring»-lista mi. Daniel Norgren er historieforteljar. Dette gjennomsiktige, autentiske lydbildet – sikkert spelt inn på ein låve eller i ein fjøs – ujålete produsert og vakkert, underleg, skranglete, vart, rått, vemodig – dette fekk det til å sparke i historiemuskelen min. I dag har eg skive heile dagen. Takk, Daniel Norgren, i morgon skal du få vere med på langkøyring.