Publisert på

Julekalender: 17. desember

Ofte er det slik at det er dei bestselgande bøkene av kjende forfattarar som spring oss i auga når vi leitar etter lesestoff. Ikkje så rart, markedsføringa er ofte stor på desse bøkene. Men det kan det løne seg å gjere ein liten innsats i leitinga. Det er etterkvart svært mange små, uavhengige forlag der ute i bokvrimmelen. Mange indieforfattarar gir ut bøkene sine sjølve, uavhengig av dei store forlaga.

 

Boktipset i dag er «Sommerengel» av Anniken Bjørnes, Flyfly forlag.

Dette er ei rørande, vakker bok! Ho rettar seg mot barn frå alderen om lag 9 år og oppover. Tematikken er sorg. Sorga slik eit barn opplever det. Gabriellas mor er død av kreft, og vi møter Gabriella og faren, som begge er djupt inne i sorga.

Boka er gripande, skildringane er vakre og poetiske. På den andre sida av sorga ligg håpet. Dette er ei god og viktig bok, både for barn og vaksne.

 

Frå baksideteksten:

«Det er siste skoledag før sommerferien. Alle de andre gleder seg til å få fri, men Gabriella gruer seg. Inni henne er det et virvar av tanker og følelser. Mamma er borte, og sorgen ligger som en stor, tung stein i magen. Hjemme venter pappa, som har forsvunnet inn i sin egen verden. Hvordan skal denne sommeren bli – den første sommeren uten mamma?

Da lander en hvit sommerfugl i vinduskarmen. Den vifter mot henne med de små antennene sine. Er det noe den vil fortelle?»

 

 

 

Publisert på

Ei lita helsing til lesarane

Kvar dag før jul legg eg ut eit kapittel av den vesle julehistoria «Den magiske julebjella» – og eit boktips, henta frå bokhyllesamlinga mi. For meg er dette eit hyggeleg førjulsrituale. Det er gjerne tidleg om morgonen eg skriv litt, med kaffekopp, lukta av julerøykjelse – og dei to hundane mine, Frikk og Kaspar roleg sovande ved sida av meg. Ei god stund, med julestemning og ro.

Det er også hyggeleg å sjå på statistikken at talet på lesarar på sida mi er stadig aukande. Eg håper de som les også kosar dykk med det de les.

Eg hadde sjølvsagt ein plan då eg la ut det første kapittelet i «Den magiske julebjella» – ei grunnhistorie, som med små justeringar kunne tilpassast ein slags julekalender. Men det viser seg, som nesten alltid hender når ein skriv: historia lever sitt eige liv – og sanneleg om eg veit heilt kva som skjer  i alle kapitla framover! Ta det for det det er: eit lite, uhøgtideleg eventyr om jul og nissar – og om å hjelpe kvarandre. Desse små kapitla er ikkje underlagt vanleg regime med språkvask og korrekturlesing – slett ikkje tiltenkt noko bokform – så ber over med «smårusk»!

Det hadde vore svært hyggelig om lesarar hadde noko å kommentere: blir historia lest for barna i familien, kanskje?

Ønskjer alle ei god siste førjulsveke – eg lovar at historia om Sivert og Jenny i alle høve skal ende godt!

Helsing Olla

 

Publisert på

Julekalender: 16.desember

I dag skal det handle om ein «godbit» av ein klassikar, sjølvaste «Dracula»av Bram Stoker.

Eg har det slik at eg ikkje er så lett å få med på trua om overnaturlege vesen, men eg har særdeles lett for å bli entusiastisk av gode skildringar av slike vesen. Myte- og legendestoff er ei spennande materie – noko vi menneske har skildra, dikta og fortalt om i heile menneskeslektas historie.

Det fins utallege bøker og filmar om vampyrar, meir eller mindre fengande, alt etter kva ein ønskjer av underhaldning. Dei fleste er det etter mitt syn lett å hoppe bukk over. Men Bram Stokers Dracula er meisterleg. Boka kom ut i 1847 og er skriven i dagbok- og brevform, ein stil som var vanleg i mange bøker i Viktoriatida. Vi møter den mystiske vampyrgreven Dracula på jakt etter blod i London.

Om bakgrunnen, henta frå Wikipedia:

«Myten om vampyren Dracula skal være basert på den historiske fyrst Dracula av Valakia (1431–1476), også kalt Vlad Ţepeş eller «Vlad spidderen», en nasjonalhelt i Romania fordi han utfordret Det osmanske rike og lenge klarte å holde Valakia uavhengig. Men han var også kjent som en grusom hersker. Navnet «Dracula» betyr «sønn av Dracul», som var tilnavnet til faren Vlad II Dracul. Dette skal ha oppstått fordi faren var ridder av den ungarske Drageordenen, hvis ordenstegn var en drage, og fordi en drage var preget på hans mynter. Undersøkelser av Stokers kilder har vist at Dracula har lite til felles med den «virkelige Dracula» annet enn tilnavnet.Stoker plasserte ham i Transilvania og ikke i hans eget land og reduserte ham også fra fyrste til greve.»

Eg vil tru at mange kjenner handlinga i denne boka, om ikkje kan ein finne meir om innhaldet i ho t.d. på Wikipedia.

Men eg vil nemne ei særskild utgåve av boka: Dracula, Bram Stoker, edited by Paul Riquelme. Case Studies in Contemporary Criticism.

Denne utgåva er for dei som ønskjer å vite meir om tematikken, analysene og bakgrunnen, i eit kritikkperspektiv, for Bram Stokers bok spesielt, og Draculamyten generelt. Mellom anna er boka stappfull av noter og litteraturforslag for å dukke endå djupare ned i stoffet. Eg nemner her t.d.: «Vikram and the Vampire» by Captain Sir Richard F. Burton. The  Classic Hindu Tales of Adventure, Magic, and Romance, Edited by his Wife Isabel Burton.

Men å lese sjølve boka, som den underhaldninga det faktisk er – held lenge! Det er den einaste vampyrforteljinga eg faktisk har opplevd å få frysningar av, noko som er Bram Stokers forteneste.

 

 

 

 

 

 

 

 

Publisert på

Julekalender: 15. desember

Det er 15. desember i dag, og sjølvsagt langt over tida til å tipse om bøker som kan lesast som julekalender! Eg gjer det likevel, då eg satsar på det kjem fleire julemånader – og kan hende ikkje alle er like nøye på om dei les eit eller fleire kapttel om dagen i desember, heller?

Det fins mange slike bøker etterkvart, årets store «snakkis» i så måte, «Snøsøsteren» (Lunde/Aisato) har blitt omtalt så mykje at eg heller plukkar fram ein annan favoritt: «Julemysteriet»av Jostein Gaarder. Denne boka inneheld alt ei slik julebok bør ha. Gaarder tar utgangspunkt i ei realistisk rammeforteljing, som han legg fiksjonslaga inni, ein teknikk ofte kalla ei «kinesisk eske». Dette er ein velkjent teknikk innanfor sjangeren fantastisk litteratur. Gaarder gjer dette på ein fin måte, spenninga er til stades heile vegen, reisa går føre seg både i geografien, historia og i fantasien.

 

Baksideteksten skildrar godt kva boka handlar om:

«’Det var midt i skumringstimen. Julegater var tent, tjukke snøfiller danset mellom lyktene…’

Her begynner Joakims julemysterium. I en bortgjemt bokhandel finner han en magisk julekalender. Hver dag når han åpner en luke i kalenderen, faller det ut en lapp med en fortelling om Elisabeth og hennes reise til Betlehem. Det er en reise gjennom Europa og Lilleasia, men det er også en reise gjennom historien. Hvem har laget den forunderlige julekalenderen? Kan det være den mystiske blomsterselgeren på torget? Handler fortellingen på de små papirlappene om Elisabeth, som en gang for lenge siden ble borte for moren sin i julehandelen? Og den unge kvinnen på bildet foran den store Peterskirken i Roma, kan det være den samme Elisabeth?»

 

 

Publisert på

Julekalender: 14. desember

 

 

Det er ein fin ting dette – å ha bokhylla som prosjekt i desember månad.  Ein blir svært merksam på støvet, sjølvsagt, og får nytta høvet til ein liten omgang med støvkosten  – men det som er kjekt er å møte «gamle vener» igjen, bøker ein ikkje har tenkt på dei siste tjue, tretti åra, men som ein ved gjensyn hugsar gjorde inntrykk. Ein er alltid summen av sine aldrar, så fleire av desse bøkene som no freistar til gjenoppleving, kan det hende eg ser på ein heilt annan måte i dag enn for tjue år sidan.

Ein bokserie eg møter igjen med glede er Tor Åge Bringsværds praktverk: «Vår gamle gudelære». I mi bokhylle står berre tre av bøkene i serien – ved gjensyn er det meg heilt ubegripeleg at eg ikkje har skaffa meg alle. Er ein opptatt av mytologi og kunst, representerer desse bøkene eit fantastisk møtepunkt.

I denne serien er det 12 bøker, kvar bok omhandlar eit kapittel – fra då verda blei skapt, til Ragnarok. Kvar bok er rikt illustrert av ein kunstnar: Jan Baker, Stella East, Fam Ekman, Ingunn van Etten, Finn Graff, Dagny Hald, Johanne Marie Hansen-Krone, Hilde Kramer, Therese Nortvedt, Thorstein Rittun, Arne Samuelsen og Gino Scarpa.

Eg er usikker på om desse bøkene er å få i desse første utgåvene enkeltvis, men historiene og mange av illustrasjonane er i alle fall samla i ei bok: Vår gamle gudelære.

«Baksidetekst: For oss er jorda rund, en av mange kloder – i et uendelig univers.Vi vet at himmelen er uten grenser, at solen bare er en stjerne – også den en av mange.

Bak hver gåte vi løser, finner vi nye. Men vi vil alltid søke videre. Det er det som gjør oss til mennesker. Vår nysgjerrighet. Vår trang til å finne en forklaring. Til å forstå. Til å gi navn til alt vi ser og opplever.

Hver tid har sine forklaringer, sin måte å se verden på. I denne og andre bøker skal vi forsøke å vise hvordan de gamle nordmenn tolket livet og tilværelsen. Vi skal tusen år tilbake i tiden – gjøre små streiftog inn i det som med et fremmedord heter norrøn mytologi, men som vi like gjerne kan kalle vår gamle gudelære»

 

Publisert på

Julekalender: 13. desember

Dagens bok er eit «drops»! I alle fall om ein er litt hekta på gamle, støvete, handskrevne manuskript, :«Lysets by, reisen til Zaitun  1271», Jacob d’Ancona, redigert av David Selbourne. Utgitt i 1997.

Frå baksida av boka:

«I året 1271, fire år før Marco Polo, foretok den jødisk-italienske handelsmannen Jacob d’Ancona en farefull reise til Østen med Zaitun, Lysets by, som mål. Dette er hans skildring fra den dristige ferden, gjenoppdaget som manuskript i vår tid – et manuskript som har skapt debatt verden over i faglige og litterære kretser på grunn av de mystiske omstendighetene rundt dets opphav.

Dette møtet med en av de store verdenssivilisasjoner er som et vindu mot middeladeren; d’Ancona møter mennesker fra alle smfunnslag, han forteller om normer og skikker, diskuterer teologi og filosofi med de lærde og har øye for alt som forgår i denne for Vesten nye og ukjente delen av verden, og gir dermed selv et unikt bilde av tidens mentalitet og menneskesyn. Et oveflødighetshorn av en reiseskildring!»

 

Då boka kom i 1997, blei den møtt med mykje skepsis i akademiske kretser. Ein meinte at dette var eit falskt manuskript, at det ikkje eksisterer. Det er også mykje hemmelighetskremmeri frå David Selbourne, som har redigert dette manuskriptet, om kven eigaren er, og kva opphav manuskriptet eigentleg har.

Det blei og sagt at denne Jacob d’Ancona ikkje kunne ha eksistert. Ein person langt forut for si tid, som ikkje er truverdig utifrå middelalderens normer, og korleis han praktiserte jødedom. En person for god til å vere sann.

Men uansett om dette er basert på eit ekte manuskript eller ikkje: boka er spennande, underhaldande og gir oss innblikk i den tidas levesett, godt mogeleg ispedd middeladerske overdrivelsar her og der – men utifrå ein god forteljars ståstad. I tillegg til fargerike skildringar, har boka interessante illustrasjonar og mykje historisk informasjon, og godt utstyrt med noter. 401 sider, tettpakka med interessante framstillingar.

 

 

 

 

 

Publisert på

Julekalender: 12. desember

Vi er igjen i bokverda retta mot barn. Dagens bok er klassikaren «Morgentåkedalen» av Jan Debritz og Ronald Jakobsen (ill.) Boka kom i norsk utgåve første gong i 1981.

Boka handlar om Morkel Mosetuss som bur i ei trygg hole i skogen saman med venene sine, dei andre mosetussane. Ei natt har Morkel Mosetuss ein draum: han ser ein fantastisk, lysande kjempesopp! Han veit at denne soppen må han finne, slik at han kan bli rik og berømt. Ein slik kjempesopp er nemlig ein umåteleg rikdom for ein mosetuss. Sopp er livretten deira! Morkel får med seg vener på vegen for å leite opp soppen, men snart vågar dei ikkje bli med lenger, og Morkel held fram på reisa åleine. Som i alle eventyr møter han farer og medhjelperar. Den klassiske «Mentoren» dukkar opp i skapnaden til gamle kong Trerot, den klokaste av alle i skogen. Kong Trerot minner Morkel Mosetuss på at det fins viktigare ting i livet enn sopp, men kva det er må han sjølv finne ut. Morkel finn soppen. Men så dukkar den største faren av dei alle opp: Grumlaren!  På reisa har vi saman med Morkel høyrt stega hans, sett frykten han sprer, som skogens mørke makt. I det Morkel ser skatten framfor seg oppdagar han at Lyngtuslaren Lindor og venene hans er i ferd med å bli tatt av Grumlaren. Det er her Morkel blir stilt opp mot det avgjerande valet om å få rikdom og ære – eller å hjelpe nokon som er i naud. Morkel vel det rette, han vil berge Lindor Lyngtuslaren og venene hans. For å hindre at Grumlaren tar Lindor, vil Morkel som siste utveg ofre seg sjølv, men i siste liten kjem medhjelparar til unnsetning – og alle kjem seg trygt inn i hola til Morkel og dei andre mosetussane, mens den rasande Grumlaren rømmer langt vekk.

 

Ein kan sikkert stille spørsmål om overtydeleg «pedagogisk» rettleiing om å gjere dei rette vala, og også om dette med tematikken i å ofre seg sjølv. Uansett går denne historia rett inn i det universelle, arketypiske i alle verdas undereventyr – og rører oss. Som i all slik litteratur handlar det om eksistensielle problem som er grunnleggjande og felles for alle menneske – små som store.

 

Illustrasjonane er i ei særstilling: stemninga og magien i dei duse bilda er til stades gjennom heile boka. Alle kjensler blir skildra i illustrasjonane: håp, angst, sinne, skrekk, glede…

Høgdepunktet over alle er illustrasjonen av Grumlaren som fyller heile boksida, med vidope gap og ville auge. Akkurat dette bildet har nok festa seg i mange barnesinn: så skummelt at det er nesten så ein ikkje tør sjå, men desto større lette når venene overvinn frykten og Grumlaren – og ein sjølv som lesar kjenner seg som deltakar i det store dramaet.

 

 

 

Publisert på

Julekalender: 11. desember

Det er særdeles kjekt når ein får anbefalt ei bok av ein forfattar ein ikkje har høyrt om før – og det viser seg at boka verkeleg er eit funn! Lars Mytting var for meg eit slikt ukjend forfattarnamn. (Eg hadde rett og slett ikkje fått meg at dette var forfattaren av boksuksessen ‹Hel ved», for øvrig ulest av meg}.

Boka eg fekk anbefalt var «Svøm med den som drukner».

Ofte når ein les ein boktillel, eller ser på omslaget på boka, får ein ei umiddelbar kjensle av om dette er ei bok ein kunne tenke seg å lese. Tittel og omslag på denne boka traff ikkje meg – hadde eg ikkje fått boka anbefalt, hadde eg heller ikkje lese ho. Så feil kan ein ta. Denne boka er god! Ho er ei bok av det slaget ein ønskjer aldri vil ta slutt, samtidig som ein heile tida må lese vidare for å sjå korleis det går. Ho inneheld alt eg sett pris på med ei bok: drivande godt plot, truverdige karakterar, medrivande hendingar, forførande stemningar – rett og slett glitrande forteljarkunst!

Det kan godt vere at forfattaren er i meste laget melodramatisk innimellom, og at enekelte element  kan vere  forutseielege, men for meg blir det underordna – eg kjøper det glatt. Eg er spent på forfattrens siste bok «Søsterklokkene»  – ho ligg på ønskelista!

 

Forlagets omtale:

«Høsten 1971 blir et kjærestepar funnet omkommet i Frankrike, på en avstengt, skogbevokst slagmark fra første verdenskrig. Deres tre år gamle sønn Edvard er sporløst forsvunnet. Fire dager senere dukker han opp på et helt annet sted i Frankrike.

Ingen vet hvor Edvard har vært, og han vokser opp på en fjellgård i Gudbrandsdalen sammen med sin tause bestefar.

Hva gjorde foreldrene i det avstengte skogholtet, og var det en tilfeldighet at de tråkket på en gammel gassgranat fra krigens dager?

Og hvem har, til bestefarens begravelse, sendt dem et praktstykke av en kiste, snekret i et treverk ingen har sett make til?

Letingen etter svar fører 23 år gamle Edvard både til Shetland og tilbake til Frankrike, der han må grave seg inn i de mørkeste krokene i familiens fortid. En fortid som er tett vevd sammen med de store europeiske hendelsene fra forrige århundre, men også lidenskapen til en mestersnekker som søkte lykken i 30-tallets Paris.»

 

 

 

 

 

Publisert på

Julekalender: 10.desember

Eg er svak for mysterier, skjulte koder, spennande skatteleitingar, finurlege krumspring og kappløp med skumle kjeltringar – fram mot løysinga av gåta. Gjerne knytt til eldgamle mysterier.

Det fins en heil del slik litteratur, t.d. «Da Vinci-koden», for å berre nemne ei.

Ikkje alle bøker i denne sjangeren er like vellykka – men den eg dreg fram i dag, held seg bra fram til mål: «Den fjerde regelen» avIan Caldwell og Dustin Thomason.»

Det som gjer denne boka særleg spennande (etter mi meining) – er at handlinga er konstruert rundt ei verkeleg bok: «Hypnerotomachia Poliphili», der forfattarane  knyter uløyste koder og mysterier til denne vidgjetne boka.

Dette er henta frå Store norske leksikon:

«Hypnerotomachia Poliphili, berømt fantasi- og kjærlighetsroman fra renessansen skrevet av den italienske maken Francesco Colonna og trykket første gang 1499 i Venezia av den kjente boktrykkeren Aldus Manutius. 

Boka er en beretning om Polifilus, som i drømme kjemper for å vinne tilbake sin elskede Polia, og som møter motstand og mange prøvelser. På sin vei for å finne henne vandrer han gjennom landskaper hvor han ser bygninger og monumenter som han beskriver og kommenterer. Polifilus fremstår som humanist, og han sammenligner den arkitekturen han ser, med de klassiske idealene. Mange mener at boka kan leses som et slags arkitektonisk manifest, og at den beskriver en visjon om et Roma som på det tidspunktet ennå ikke var bygget. 

Hypnerotomachia Poliphili er av mange regnet som renessansens mest betydningsfulle og praktfulle bokverk og inneholder rundt 170 illustrasjoner utført i tresnitt. Typografien i boka er berømt for sin klare antikvaskrift.»

 

Eg siterer frå baksideteksten:

«To studenter ved det velrenommerte Princeton-universitetet kommer over en dagbok. Samme dag blir budbringereren myrdet. Dagboken gir spor som fører dem gjennom mysteriene i den hypnotiserende ’Hyperotomachia Poliphili’, en uløst gåte av en bok fra renessansen, med mye glemt lærdom. Men det er ikke bare renessansefyrstens hemmeligheter som avdekkes. Mye foregår i dag: En ond professor, hemmelige selskaper og mord. Hvor fører sporene? En hemmelig krypt kan romme svar.

De to stjernestudentene fra Princeton- og Harvarduniversitetene, Ian Caldwell og Dustin Thomason, har brukt mange år på å konstruere denne intrikate historien.»

 

Likar du koder, mysterier og spenning er dette boka!

 

 

Publisert på

Julekalender: 9. desember

I 2002 kom boka «Pianostemmeren»av den amerikanske forfatteren Daniel Mason. Oversatt og gitt ut på norsk i 2003.

Dette er debutboka hans, og ho fekk stor merksemd.

Det er ikkje så rart, etter mitt skjønn, for dette er ei bok som har mange svært mange kvalitetar: god komposisjon, hypnotisk forteljing, elegant, spennande , mytisk, romantisk, lyrisk, sensuell, lidenskapeleg og velskreven. Det er berre å gje seg over.

Handlinga, slik vi ser frå baksida av den norske utgåva:

«I 1886 får pianostemmeren Edgar Drake en merkelig forespørsel fra de britiske krigsmyndigheter: Vil han forlate sin kone og sitt fredelige i London for å dra inn i jungelen  Burma? Der er det nemlig et sjeldent Erard-piano, og det trenger reparasjon.…

Edgars ferd går gjennom Europa, via Rødehavet, India og inn i Burmas jungel. Her møter han en verden som enda mer merkelig, mørk og farlig enn han kunne tenkt seg.»

 

Page-turner!

 

Publisert på

Julekalender: 8.desember

Vi skal innom bildebokas verd igjen. Igjen handlar det om eit eige forfattar/illustratørunivers.

Den australske forfattaren/illustratøren Shaun Tan har ei skaparkraft og ein detaljrikdom i illustrasjonane sine som overgår det meste. Tekstene er enkle og liketil, tilsynelatande utan den store tematikken. Men det er tilsynelatande. Gøymt mellom dei enkle orda i den sparsomme teksten – og dei kraftfulle detaljane i det fantasifulle universet hans, finn vi einsemd, det å ikkje høyre til –  frå dystert mørke til lysande håp. Den eine fabulerande, fantasifulle, absurde illustrasjonen etter den andre gjer bøkene hans til ei fantastisk reise. Kvar gong eg opnar ei av bøkene.

Shaun Tan blir rekna som en av verdas fremste barnebokforfattarar , og har fått ei rekke internasjonale prisar – men som med alle gode bøker – her handlar det ikkje om alder for å kunne nyte bøkene. Eg blar og blar i bøkene hans, oppdagar stadig nye detaljar. Dei to eg viser til i dag er «Det røde treet» og «Den bortkomne tingen».Sistnemnde har han laga ein kortfilm av, saman med Andrew Ruhemann. Kortfilmen har vunne ein Oscar for beste kortfilm.

Om «Den bortkomne tingen»: «dette er en humoristisk historie om en gutt som samler flaskekorker på en strand da han finner en mystisk skapning. Gutten er sikker på at tingen har gått seg bort og prøver å finne ut hvem som eier den, men det virker ikke som om andre verken ser eller bryr seg om skapningen.» (omtale Tanum)

Om «Det røde treet»: «Noen ganger begynner dagen uten noe å glede seg til …Slik begynner den lille, store boken Det røde treet. Shaun Tan bruker en kombinasjon av ord og bilde til å formidle en foruroligende, fantasieggende virkelighet som kan oppfattes på mange plan enten man er barn eller ennå har barnet inni seg. Dette er historien om den lille jenta som synes dagene kan være vanskelige og gå igjennom, men plutselig kan alt forandre seg hvis man er åpen for det.» (omtale Tanum)

 

 

 

Publisert på

Julekalender: 7.desember

I dag hadde eg tenkt å tipse om ei bestemt bok av forfatteren Gert Nygårdshaug. Men det viser seg uråd. Ved ettertanke har eg lese kvar einaste bok av denne forfattaren. Kvar gong eg høyrer at han har ei ny bok på gang, gler eg meg. Ikkje alle bøkene er like gode, sjølvsagt, det er nærast uråd i eit så omfattande forfattarskap. Men lesegleden ved mange av romanane hans er slik at det er nesten uråd for meg å plukke ut ein som den aller beste.

Heilt tilfeldig kom eg over boka «Prost Gotvins Geometri», for mange år sidan. Eg vart heilt oppslukt. Forteljarstilen hans er frodig, humoristisk, særdeles fantasifull – og djupt alvorleg.

Etter å ha lest den boka var eg «hekta».

Mengele Zoo (1989) er den første boka i ein trilogi.

Følgande omtale er henta frå Wikipedia:

«Historien handler om Mino Aquiles Portoguesa, som er født i en landsby i Latin-Amerikas regnskoger. Faren lærer ham å jakte på sommerfugler. En dag rammer katastrofen landsbyen, og Mino går ut i verden alene. Etter hvert blir han grunnlegger av «Mariposa-bevegelsen», oppkalt etter (den fiktive) sommerfugl-arten Mariposa mimosaMariposa er spansk for «sommerfugl».

Boken tar opp temaer som miljøvern,nord-sør-konflikt og imperialisme, og ikke minst hvordan man velger å prioritere sine verdier. Til tross for at Mengele Zoo beskriver verden sett fra en av Jordas mest ettersøkte terroristers øyne, er det lett for leseren å ta parti med Mino gjennom hele boken. Han dukker også opp i Nygårdshaugs senere romaner Himmelblomsttreets muligheterAfrodites basseng og Fortellernes marked

Nygårdshaug vegrar seg ikkje for å røre ved universets gåter – kunnskap og fantasi går hand i hand. Gjennom dristige tankar viser han oss viktige perspektiv på tilværelsen. Miljøengasjementet ligg langt framme i dei mange laga i romanane hans.

Kriminalromanane til Gert Nygårdshaug om gourmetkokken Drum og Kriposetterforskar Skarphedin er også med i favorittrekka mi frå denne forfattaren.

I skrivande stund er eg i gang med å lese årets roman frå Nygårdshaug: «Zoo Europa» – spent som alltid på det som kjem frå denne forfattaren.

 

Konkurranse!

7.desember:

Nemn minst ei av Jo Nesbøs bøker som er blitt filmatisert!

Publisert på

Julekalender: 6.desember

Vi skal halde oss til det våte element, havet, men utan sjømonstra frå går.

Boka i dag er «Fiskarkona og døtrene hennar» av Guri Aasen.

Guri Aasen er forteljar, og driv verksemda «Vestafor måne» der ho skaper framsyningar og verkstader i forteljarkunst. Denne boka tar utgangspunkt i det som opprinneleg var ei forteljarframsyning av same namn.

Henta frå baksideteksten: «Kven hadde ho vist seg å vere tru, skulptør Tore Bjørn Skjølsviks fiskarkonestatue på Vågsplassen i Fosnavåg, om ho kunne tre ned av sokkelen og fortelje oss om livet sitt?»

Dette er ei samling minneforteljingar frå tidsrommet 1860 – 1960. Vi møter ulike kvinneskikkelsar som har vore mottaksapparatet for havets grøde. I forordet til boka fortel Guri Aasen at ho i 2010 hadde samtaler med 32 kvinner og menn i alderen 48 – 104 år. Desse delte raust minnebilda sine med forfattaren. Desse minnebilda er rikt representert i persongalleriet og historiene i boka.

Teksten ber preg av Guris solide forteljarevner – og grip lesaren, får ein til å tenkje seg inn i desse kvinnenes liv.

Boka er også full av foto og illustrasjonar. Dette skulle vere obligatorisk lesnad for alle som bur på, eller har røtene sine frå kysten.

Forfattaren har sjølv utgitt boka – den kan skaffast ved å ta kontakt med Guri Aasen.

Konkurranse!

6.desember:

 Kva heiter tippoldefaren til Birger i boka «Birgers odyssé»?

 

 

 

 

 

 

Publisert på

Julekalender: 5.desember

 

«Monstrenes natur er å overskride grenser og kategorier, å skape ro og uhygge i systemer for så å forsvinne  mørket straks vi prøver å bunte dem fast. Likevel er det altså dette jeg vil gjøre» seier Erling Sandmo, som har skrive boka «Uhyrlig».

Historikar og professor Eling Sandmo fortel om sjømonster som er skildra i kart og litteratur  i tidsrommet 1491 – 1895. Kildene har han funne i Nasjonalbiblioteket, der han er forskar. Dette er stoff det er sus over!

Illustrasjonane er henta frå karta, og er rett og slett eventyrlege.

I dag er monstra enten borte eller gløymd – eller forvandla til velkjend fauna. Vitskapen har funne forklaringar på mangt, mens andre av monstra held fram som frodige element i kategorien røvarhistorier og myter.

Henta frå baksideteksten på boka:

«En gang var sjømonstrene en naturlig del av kart og naturhistoriske beretninger. Folk som dro til havs, kunne møte de mest marerittaktige uhyrer i bølgene. Det mangeøyde havsvinet spredte skrekk rundt Island, monstre med lysende øyne raste i bølgene ved Norskekysten, og utenfor Bergen risikerte man å bli angrepet av sjøormen, som spiste kalver og griser hele. Men monstrene kunne også være nyttige: Havmennesker kunne  sløyes og kokes til tran, hvalens ribbein var reisverk for hus, og en blekksprut kunne fylle opp tønnevis med blekk»

Det er ikkje berre I Homers tid det ble skapt gode historier om det som rørte seg i havet – historene frå vår eigen norskekyst er likeså frodige!

For dei som måtte vere interessert: Kristoffer Schau har ei rekke flotte podcastar, «Rekommandert», med spennande , underhaldande tema – og i ein av podcastane  er Erling Sandmo gjest og fortel om akkurat denne boka.

 

Konkurranse!

5.desember:

I Odysséen møter helten Odyssevs to havuhyre som held til på kvar si side av eit smalt sund. Kva heiter desse uhyra?

 

Publisert på

Julekalender: 4.desember

Bildeboka «En fisk til Luna», utgitt 2014, er dagens bok. Dette er ei poetisk og vakker bildebok av Lisa Aisato, kunstnaren som vi i dei siste åra har sett som både forfattar og illustratør av eigne bøker, og som illustartør saman med andre forfattarar.

Dette er ei bok så full av estetikk og poesi at den må kunne røre alle. Tematikken er velkjent i barnelitteraturen, og også i anna litteratur: einsemd og lengsel, om det å ikkje høyre til, om å vere utanfor – og om håp. Ei av dei finaste bildebøkene eg har lest.

Det er mykje rom for tolking i både bilda og i den enkle teksten, alt etter kven som les ho – og kva alder lesaren har. Hendingane er realistisk skildra, men med surrealistiske element. Boka handlar om at Luna får nattleg besøk av ein månefisk. Ho reiser ut saman med fisken for å hjelpe han til å finne ut kor han høyrer til.

Illustrasjonane fyller sidene – tar med seg lesaren på ei vakker, spennande reise – som i ein draum.

 

Konkurranse!

4. desember:

Kven fekk Nobels litteraturpris i 2018?

Publisert på

Julekalender: 3.desember

Dagens bok er ei lita perle: «Jo fortere jeg går, jo mindre er jeg» av Kjersti Annesdatter Skomsvold. Boka kom i 2009, og er forfattarens debutbok. Her er litt frå forlagets omtale (Oktober):

«Jeg ser ut av vinduet og inn i leiligheten i blokka overfor. Det er rart å tenke på hvor mange mennesker som bor der og lever sine liv og ingen ser inn til meg og Epsilon, og hva skal man da med gjenboere.» 

Mathea Martinsen har ikke hatt mye med andre mennesker å gjøre. Men noe har hun skjønt: De er ikke som henne. Nå, som gammel, rammes hun av en stor sorg, og hun blir redd for å dø før noen vet at hun har levd. Mathea finner fram brudekjolen igjen, baker pikekyss og går ut blant de andre.

Kjersti Annesdatter Skomsvolds debutroman er preget av humoristisk alvor og en usedvanlig språklig oppfinnsomhet.

Skomsvold mottok Tarjei Vesaas Debutantpris 2009 for romanen, som også ble nominert til Bokhandlerprisen og P2-lytternes romanpris samme år, samt kortlistet til International IMPAC Dublin Literary Award 2013.

Dette er ein «feelgood-roman» som rører ved alle kjensler. Boka er trist, rørande, underfundig, sorgmunter, humoristisk, tragisk, finurleg, hjartevarmande…

Om einsemd, tida og livet som gjekk – utan at noko hende.

 

Konkurranse!

3.desember:

Kva heiter Norges mestselgande forfattar?

 

 

Publisert på

Julekalender: 2.desember

Frå då eg var lita, og morfaren min fortalde meg om all verdas myter, er historia om Odyssevs si lange reise heim frå krigen i Troja den historia som har gjort mest inntrykk. Homer, som ein meiner kan ha skrive denne historia, levde ca 700 år f.Kr.

Slik morfar fortalte om Odyssevs si reise, og alt som hende han, er denne historia for meg framleis ei av dei fremste av alle historier.

Til alle tider har forfattarar brukt referansar frå mytologien, desse referansane ligg der som eit felles litterært bakteppe for oss alle, kan hende fordi mytologien tar for seg den heilt grunnleggjande eksistensielle tematikken, som er felles tankegods for oss alle. Det blir sagt at all litteratur er ei reise, i så måte er den forteljinga ein klassikar.

I renessansen var det svært vanleg å hente fram tematikk og historier vi kjenner igjen frå mytologien, noko vi t.d. finn i mykje av i Shakespeare sine skodespel.

Homers «Odysséen» finn vi også igjen i t.d. «Sinbad Sjøfararen» i 1001 natt, i Dantes «Den guddommelige komedie», i James Joyse’s kjente roman «Ulysses».

I nyare tid finn vi fleire Odyssevstolkingar i romanform, t.d. «Penelope er syk» av Ole Robert Sunde og «En Odyssé» av Daniel Mendelsohn. Om vi leitar, finn vi igjen denne historia i utallige former og variasjoner, til og med i Donald-pocket! (Eg kunne heller ikkje sjølv dy meg for å bruke element frå denne historia i bildeboka eg laga saman med Tarjei Rypdal Eide: «Birgers odysse».)

Men den tolkinga som eg stadig vender tilbake til er «Strändernas svall»av den svenske forfattaren Eyvind Johnson.Eg trur ikkje denne boka er oversett til norsk, eg veit heller ikkje kor lett den er å få tak i, men igjen: prøv biblioteket!

Denne boka er eit oppkomme av forteljarglede, full av detaljar og stemningar – både melankolsk, munter og spennande. Boka rører ved det grunnleggjande i det å vere menneske – ei av dei bøkene ein gjer stadig nye oppdagingar om ein les ho fleire gonger.

 

Konkurranse!

2.desember:

Kva heiter den siste romanen til Gert Nygårdshaug?

Du kan svare under fana kontakt / følg her på heimesida til Olla Forlag – eller under forlagets Facebook – eller Instagramsider, og bli med på dagens trekning.

Bildet er frå boka «utandørs i nordvest»

Publisert på

Julekalender: 1.desember

Velkommen til første dagen i julekalenderen! Kvar dag kjem det ein liten omtale av ei av bøkene i bokhylla mi – gode bokopplevingar eg gjerne vil dele.

Ein konkurranse høyrer med – sjå nedst i innlegget!

 

Den første boka ut i denne bok-kalenderen er ei barnebok – sjølv om både forfattaren og eg meiner at boka (og også dei andre bøkene av forfattaren) høver godt for alle aldrar.

«Jim Knapp og Lukas Lokomotivfører»er skriven av den tyske forfattaren Michael Ende(1929 – 1995).

Dette er debutboka til forfattaren (1960) – den første av ei rekke bøker som gjer Michael Ende til ein av dei største eventyrforteljarane i vår tid. Han har fått ei rekke prisar for både denne boka og dei andre bøkene sine, to av dei mest kjente er «Momo, eller kampen om tiden» og «Den uendelige historie». (Begge desse to er filmatiserte).

Frå baksideteksten til «Jim Knapp og Lukas lokomotivfører»:

«På den bitte lille øya Lummerland bor fire innbyggere og et lokomotiv. En dag kommer det en pakke til øya, og i den finner de vesle Jim Knapp. Alt hadde vært vel og bra om ikke Lummerland var et så ualminnelig lite land – og derfor blir det for trangt for fem innbyggere. Jim og Lukas bestemmer seg for å legge ut på en reise over havet – og nå skjer det spennende og merkelige ting…»

Ein sommar for mange år sidan var denne boka opplesingsserie i Barnetimen for dei minste på NRK radio. No avdøde skodespelar Lars Andreas Larssen las. Kombinasjonen av ein genial forfattar med ei altoppslukande historie, formidla av ein dyktig skodespelar, kan skildrast med eitt ord: magisk. Eg gjekk ikkje glipp av ein einaste episode den sommaren – heller ikkje dei rundt meg, som var meir i målgruppa for Barnetimen for dei minste enn eg! J

Boka ser ut til å vere utgått frå forlaget – men takk og pris: vi har biblioteket!

Michel Ende var teaterutdanna og arbeidde både som regissør, filmkritikar og tekstforfattar. Begge foreldra hans var kunstnarar, innanfor den surrealistiske sjangeren, av naziregimet stempla som «degenerert kunst». Denne oppveksten, og  opplevingar under naziregimet prega forfattaren og forfattarskapet hans. Han nytta alle høve til å kritisere alt nazismen sto for. I bøkene hans fins mange spark mot nazismens indoktrinering.

Forfattaren var sjølv ikkje komfortabel med å bli omtalt som barnebokforfattar, han meinte at han skreiv for alle. Bøkene omhandlar kompliserte og alvorlege tema, men skrive på ein forståeleg og likefram måte. Det er mange lag i bøkene hans, ein kan gjere stadig nye oppdagingar i tekstene når ein les bøkene om igjen.

For dei som vil vite meir om Michael Ende og bøkene hans fins det på www.sølvberget.no ein artikkel av Yngve Bergesen Anda (6.april 2017): «Michael Ende og Den uendelige historien. Da den humanistiske surrealismen møtte hockeysveisen».

 

Konkurranse!

 Som lova, her kjem første «boklege spørsmål» i denne daglege kalenderen fram mot jul:

 Kva heiter den norske barnebokforfattaren som fekk Brageprisen i 2017?

 

 

Publisert på

Desember er på veg – og JULEKALENDEREN!

For meg har denne tida fram mot jul alltid hatt noko magisk ved seg.

Då eg var barn, var førebuingane til høgtida særdeles viktig.

Søstera mi og eg måtte ta del i alt arbeid: baking av alle slags kakesortar, sølvtøypuss, støvtørking,  vasking, rulling og stryking av juledukar, skrubbing av veggar, tak og vindauge, matlaging  i stor stil: fårerull, sylteflesk og julemat. Eg hugsar endå såre, støle tomlar etter å ha trykt sandkakedeigen ut i mengder med sandkakeformer. Som så ofte er det luktene som sparkar minnet i gong: lukta av nybona golv og nybaka kveitekaker med smør og sirup, den skarpe lukta av hjortekakksaltet som reiv i nasen, og lukta av nyhogd grantre.

Men dei aller beste minna: samværet, historiene, sangen, musikken…

Som vaksen blei juleførebuingane svært neddempa. Eg er til dømes slett ikkje glad i å bake, så julekakene (som uansett aldri blei oppetne) blei kraftig nedprioritert. Likeeins vasking og skrubbing.

Sidan teaterundervisning har vore mitt daglege arbeid i mange av desse åra, handla jula ofte om store forestillingar like før jul, og dermed lange arbeidsdagar med instruksjon og prøver. Det har alltid vore meiningsfullt å vere med på desse prosjekta: på scenegolvet aular det av spente, glade ungar – ivrige og entusiastiske for å formidle den gode historia med sang, dans, musikk. Alltid den gode opplevinga av å sjå dei utfordre seg sjølve, strekkje seg – oppleve den gode kjensla av samarbeid og fellesskap. Den optimale julestemninga for alle som deltar – og for publikum som opplever. Historiene på scena har alltid med den gode bodskapen: å bry seg om kvarandre, hjelpe kvarandre, og løyse problema i felleskap. Og alltid er det slik: det er orda, sangen, musikken, bilda og dansen som rører ved kjenslene, som gir oss dei gode opplevingane.

Det er nettopp dette siste som er julemagien for meg: dei mange uttrykka som rører kjensler og gjer at eg kjenner fellesskapen, samværet, den gode stemninga  –  det som kallast julestress er dermed eit ukjend fenomen i mi juleverd.

Mykje levande lys (i slikt lys ser ein ikkje så godt om det ligg litt støv rundt omkring), og dei små, enkle tradisjonane. Det blir heller ikkje noko renn i butikkane etter dyre julegåver, huset bugnar ikkje av glitter, stas og julepynt. Gåver blir det, likevel – og i huset er det akkurat så koseleg som vi sjølve gjer det til.  «Less is more» er mitt mantra – det fungerer strålande for meg, vel vitande om at andre likar det på anna vis.

Men julekalenderen vil eg ha med!  Kalenderen, der ein kvar dag spent opnar ei luke, med forventninga om at ein er endå eit steg nærare jula –  ein av dei få tinga som verkeleg høyrer med i denne «less is more»-jula mi. Kalenderen har variert i utsjånad og innhald frå år til år – og er sjeldan full av ting eller snop. Like gjerne er den fylt med påfunn, ablegøyer, gode idéar, gåter og historier. Eller som i år: om gode historier i form av bokopplevingar, og eit juleeventyr – på nett.

www.olla.no vil eg kvar dag i desember legge ut ein to-delt kalender:

Dagens luke vil vere eit vinterfoto frå boka utandørs i nordvest.Teksten vil handle om opplevinga av den gode boka, subjektive opplevingar eg gjerne vil dele. Boka som har dette vesle ekstra, i alle fall for meg då eg las ho – dette som rører tankane og kjenslene. Eg vil prøve å seie kvifor eg har likt akkurat den boka, likevel utan dei store analysene. Bøkene eg finn fram vil vere for barn, ungdom eller vaksne – gamle som nye, norske like gjerne som frå andre land.

Ein liten konkurranse må til: kvar dag dukkar det opp eit spørsmål om litteratur. Det kan svarast som kommentar på www.olla.no, eller også på Olla Forlag sine sider på Facebook og Instagram, for den som ønskjer det. Eg samlar opp dei som har svart rett på ei liste, og trekkjer kvar dag ein vinnar. Dagens vinnar får ein bitteliten premie. 24.desember blir alle som har svart rett på spørsmåla i konkurransen med i trekninga om ei sjølvvalgt bok frå Olla Forlag.

 

Olla Forlag slår også til med eit juletilbod:

Amulettmysteriet kostar i desember: kr 180,-

Det gamle slottet: kr 200,-

Kjøper ein begge, blir prisen til saman kr 350,-

 

 

Den andre delen av julekalenderen vil vere ei julehistorie for barn. Vi blir med Sivert og Jenny på eit spennande eventyr då dei skal feire jula på ei lita hytte på fjellet. Kan hende det kan bli ei god, lita høgtlesingsstund for både store og små saman?

 

Vel møtt om nokre dagar!

 

 

 

 

 

Publisert på

Bilde til salgs

Bildet «Birgers hval» av Tarjei Rypdal Eide er til salgs i eit begrensa opplag. Bildet er frå bildeboka Birgers odyssé av Olla Rypdal og Tarjei Rypdal Eide.

Pris kr 3500,-

Størrelsen er 80 x 120 cm.

Ønskjer du å kjøpe bildet er det berre å ta kontakt!

 

Publisert på

Det er tida for julemesser

Med tanke på at bøker må vere julegåver av beste sort, stiller eg opp på julemesser, med bøker sirleg oppstilt, på rekke og rad.

I dag ville eg prøve å gjere litt meir ut av standen, og rigga til ei lita utstilling saman med bøkene.

Tarjei, som har laga illustrasjonane til boka Birgers odyssé, har forstørra opp bildet «Birgers hval» til 80 cm x 120 cm.  (Bildet er til salgs for kr 3500,-)

Den mektige kvalen ruva godt over bordet med bøker, nokre skvatt til av synet, andre kunne fortelje meg mangt og mykje om kvalar og livet i havet.

I tillegg stilte eg ut nokre av rekvisittane eg viser når eg formidlar historia om Birgers odyssé scenisk: tippoldefar Oles gamle, slitte skinnjakke, brev han sendte heim til familien då han var på kvalfangst i Sørishavet, brillene hans, pipa, kvaltenner, smykke og knivskaft han laga av kvaltenner, bilde av båten han arbeidde på…

Slike gamle ting har eg ofte med når eg reiser på turné med Kultursekken for å arbeide med tekst og historieskaping saman med elevane. Desse gamle gjenstandane, lada med «levd liv» verkar som ein katalysator på fantasien: elevane undrar seg, assosierer, tenkjer seg inn i livet til personar som ikkje lenger fins blant oss – og får inspirasjon til  oppbygging av plot, skildringar av personar og hendingar.

Akkurat slik fungerte denne vesle utstillinga i dag også. Folk studerte gjenstandane, henta fram sine eigne minne, fortalte historier, både sjølopplevde, og historier dei ble fortalt som barn –  frå besteforeldra og oldeforeldra si tid.

Det blei mange fine samtaler og historier gjennom dagen – ein ekstra bonus i tillegg til boksalget!

 

 

 

Publisert på

Om bøker og julegåver

Jula nærmar seg. Vi har allereie no merka at jaget etter julegåvene er i gang. Konsumet vårt når rekordhøgde kvart år før jul. Det er ikkje lett å halde hovudet kaldt og hjartet varmt i denne tida. Vi vil gjerne glede våre næraste med ei gåve dei vil bry seg om – ikkje noko som blir kasta etter ei kort stund. Men kva med forbruket? Kva med miljøet?

Det kan verke som ei motseiing til dette å marknadsføre eigne produkt. Likevel gjer eg det, i visse om at innhaldet i bøkene fører med seg noko mottakaren vil ha glede og nytte av – ja, kan hende boka kan vere ein skatt for livet – slik eg sjølv har opplevd det med bøker, heilt frå barndommen fram til no. Bøker kan flytte grenser i den enkelte lesars sinn.

 

Den som får ei bok får mange tilleggsgåver:

* fantasien og forestillingsevnen blir stimulert

 * ein utvidar språk og ordforråd

 * ein utviklar nye tankestrukturar og omgrep til å forstå verda med

 * evnen til å setje seg i andres stad blir styrka, ein utviklar empati

 * ein lærer om seg sjølv gjennom dei en les om

 * en lærer å sjå at ei sak kan ha fleire sider

 * ein utvidar kunnskapsnivået

 * ein får gode opplevingar, draumar, kraft, inspirasjon, og håp

 

I dagane framover vil eg slå eit slag for bøkene på Olla Forlag som er for barn og ungdom. Første bok ut er bildeboka Birgers odyssé, skriven av Olla Rypdal og illustrert av Tarjei Rypdal Eide.

Dette er ei bok å fordjupe seg i, med fleire lag:

Illustrasjonane utfordar og gir rom for fantasien, evnen til å dikte vidare og skape eigne bilder. På samme tid som bilda utfyller og supplerer teksten, opnar bilda for eit eige tankeunivers.

Gjennom Birger får vi tre historier i ei: historia om Birger, alt han lurer på og interesserar seg for, historia vi opplever gjennom Birgers fantasi.

Den andre historia er skildringa av nær fortid gjennom tippoldefar Oles liv som kvalfangar i Antarktis.

Den tredje historia handlar om menneska og jordkloden i eit større perspektiv: glede over, og respekt for naturen. Vi er med på Birgers tankar, boka gir ikkje svara, men opnar for at lesaren kan tenke sjølv.

Alle desse tre dimensjonane smeltar saman i ei konkret spenningshistorie om Birgers store reise og opplevingane hans.

Dette er ei bok det kan lesast høgt frå, ei bok ein kan undre seg over, gjerne barn og vaksne saman – ei bok som opnar for fantasien. Den passar for alle som likar ei god historie, og treff særleg aldersgruppa 5-9 år.

Sagt om Birgers odyssé:

«Spennande lesing, med retning både bakover i historia, og inn i framtida. Respekt for jorda, naturen og fantasien gjennomsyrer boka i tekst og bilder.»

 «Ei bok å fordjupe seg i. Rører ved mange interessante tema. Kan lesast om og om igjen.»

« Dette var en spennende reise i ord og bilder! Anbefaler både små og store å bli med på Birgers odyssé!»

 «En bok hvor fakta og fantasi smelter sammen til en fin fortelling. Historien treffer nok målgruppen, men sammen med illustrasjonene som gir fantasien fritt spillerom, appellerer den også til “barn”  alle aldre.»

 

 

Boka kan kjøpast her på www.olla.no, Boldbooks.no, dei fleste andre nettbokhandlarar – og på to lokale bokhandlarar: Notabene Vestnes og Bok & Papir Brattvåg.

 


 

 

Publisert på

Å skrive bøker er ein draum for mange av oss. Det er også mange vegar fram mot realisering av den draumen. Min veg blei å starte eige forlag. Intensjonen er å ha full kontroll over produksjon av eigne bøker, sjølvsagt ta støyten om det skulle gå riktig gale – men også ha gleda over å gjennomføre prosjekt – og nå ut til lesarar.

Heldigvis fins det både hjelp og støtte der ute: både dei nære samarbeidspartnarane, men også nettplattforma Boldbooks.no, som tilbyr kvalitetssikra forfattartenester, og forumet for indieforfattarar, der ein kan stille dei underlegaste spørsmål, men likevel få svar av dei som er med, og som gladeleg deler erfaringar og gir tips og råd. Det kjennes bra å vere med i ein slik flokk, som stadig ser ut til å bli større. Ein slik samla gjeng med indieforfattarar bør vere eit alternativ til, og ei utfordring for den etablerte forlagsbransjen. Det er kjekt å vere med på endringar! Det skjer mykje i den litterære «underskogen».

Dette første året har vore spennande. Det har handla om mykje arbeid,  omfattande forsking i ukjend terreng, og ei bratt læringskurve. Etter eitt år er seks bøker gitt ut på forlaget. To er mine eigne, to er i samarbeid med andre (Audbjørg Gjerde Lippert og Tarjei Rypdal Eide) – og to har Audbjørg Gjerde Lippert skrive.

Alle desse bøkene er sjølvsagt ikkje skrivne dette året. Å skrive bøker handlar om krevjande prosessar og lange tidsperspektiv. Men bøkene, som var i ulike fasar framdriftsmessig, har alle blitt fullført dette året.

Korleis framtida blir, er ikkje godt å vite. Håpet er at det skal vere råd å gi ut også dei andre bokprosjekta som ligg der og lengtar etter å komme ut i verda.

For at det skal gå, må bøker  bli kjøpt – kanskje den største utfordringa når ein er liten, og manglar økonomiske musklar til marknadsføring. (Det er grenser for kor mange bøker vener og familie kan kjøpe!) Det er eit stort poeng å gjere bøkene kjent – og formidle respons frå dei som har lese bøkene!

Her er et lite knippe av kommentarar som har tikka inn til oss, både i avisomtaler,  på mail, i Facebook- og Instagrammeldingar, osb – etterkvart som folk har lese bøkene. Vi er audmjuke og takknemlege, og gler oss over kvart eit ord. Vi håper endå fleire blir nysgjerrige på bøkene, og vil lese dei!

 

AMULETTMYSTERIET:

«Deter svært gledeleg å kunne presentere ei drivande god barne-/ungdomsbok skriven av ein lokal forfattar. Amulettmysteriet inneheld både ei god krimhistorie, godt språk (nynorsk) og lærdom. …..

….Olla Rypdal er opphavleg frå Vestnes, men no busett i Brattvåg. Dette er hennar første bok, utgitt på eige forlag. Framsideillustrasjonen er ved Tarjei Rypdal Eide. Vi håpar på meir, spennande litteratur frå denne fronten.» (Vigdis Ødegård, Vestnes folebibliotek)

 «Min sønn på 10 år er en lesehest. Og det betyr at han- i følge han selv- har lest det meste av det som er kult…Han liker best spenningsbøker. Boken din er i følge han “DET BESTE HAN HAR LEST EVER !” Og det store spørsmålet er: Kommer det en oppfølger?? “Mamma, du må si til Olla at hun MÅ skrive flere bøker!! 🙂 “»

 «Anbefales! Veldig spennende! Min 10 åring er helfrelst!»

 «Din bog er super spændende og en rigtig god fortælling selv om jeg er 64 år, tak for det.»

 

 ISFJELLFAMILIEN:

 Har lest boka di, Audbjørg. Den kan du være stolt av.

Kristina, snart 10 år, fekk “Isfjellfamilien” til jul og forkynte med strålande augo at boka var kjempebra!

Tusen takk for en fantastisk flott bok Audbjørg Gjerde Lippert. Denne liker jeg og barna mine veldig godt? Omslaget og bildene i boka er bare helt nydelige? Anbefales!

 Tusen takk for nydelig og levende bok, Audbjørg, og så nydelige illustrasjoner som viser frem teksten.

 Dette er nok bare begynnelsen. Få den flotte boka ut til folket!

 

 BIRGERS ODYSSÉ

 Spennande lesing, med retning både bakover i historia, og inn i framtida. Respekt for jorda, naturen og fantasien gjennomsyrer boka i tekst og bilder.

Dette var en spennende reise i ord og bilder! Anbefaler både små og store å bli med på Birgers odyssé!

En bok hvor fakta og fantasi smelter sammen til en fin fortelling. Historien treffer nok målgruppen, men sammen med illustrasjonene som gir fantasien fritt spillerom, appellerer den også til “barn”  alle aldre.

Original, allsidig, variert og spennende bok. Åpne og spennende illustrasjoner som setter fantasien i sving.

De ekstraordinære illustrasjonene til Tarjei Rypdal Eide setter fantasien i gang hos store og små. Kombinert med en spennende historie er dette en bok som kan leses om igjen og om igjen, samtidig som man stadig oppdager nye detaljer.

 

DET GAMLE SLOTTET:

 «…..Kunsttjuveriet på slottet er det første av fleire mysterier Anna og den nye venninna hennar kjem borti, og, uredde som dei er, etterforskar dei gjerne litt på eiga hand. Parallelt med dette får vi glimt frå historia til dei som budde i og rundt slottet under den franske revolusjonen. Og på underfundig vis vert dei to historiene fletta saman: Skjebnen til Béatrice Grimaldi og den mystiske papirlappen som skjuler seg i murveggen hos Namira. Dette er nok ein gong drivande god krim frå Olla Rypdal. Målgruppa er ungdom, som i tillegg til ei spennande historie, også får eit viktig innblikk i fransk historie. Slottet Grimaldi finns faktisk, men familiemedlemmene i boka er fri fantasi.» (Vigdis Ødegård, Vestnes folkebibliotek)

 “Amulettmysteriet” var spennende, men “Det gamle slottet” enda mer spennende! Passer for alle folk I alle aldre. Gleder meg til neste bok I serien!

Kjempespennende og god å lese! Har lyst å bli venn med Anna og Kaspar.

 

 KOMMER FØR LUNSJ:

 Dette er ei bok alle skulle ha lese. Eg lærte mykje nytt, fekk tankar eg aldri før hadde tenkt. Anbefalar boka til alle. Vil lese ho opp igjen sjølv.

 Har endeleg fått lese ut boka di, Audbjørg. Eg tykkjer du skriv veldig godt og beundrar din måte å uttrykke deg på i eit så vanskeleg tema! Kjempebra.

 Et viktig tema som berører mange. Handler om erfaringer som kan hjelpe mange når livet plutselig blir snudd opp ned ved tap av den en er glad i.

 Dette er en av de djupeste, fineste og ærligste bøkene jeg har lest om sorg, Audbjørg.

Tror alle som har opplevd en eller annen form for sorg, vil kjenne seg igjen.

Sorgen har ulike uttrykk, men det er mye som er felles.

Takk for at du skreiv boka, den vil bety mye for mange, være til god hjelp.

Kanskje noen vil få trøst i at så “rar” er sorgen faktisk,

det er faktisk ikke bare jeg som har slike “rare” opplevelser, tanker og følelser….»

 

 UTANDØRS I NORDVEST:

 For ei PRAKTBOK!  Denne er verkeleg noko å samle på, eit vakkert overflødigheitshorn av ei bok! Hjarteleg til lukke med utgivinga!

 Nydelige, stemningsfulle bilder – tekster som supplerer og gir interessante innfallsvinkler. Ren nytelse!

Boken skapte umiddelbar gjenkjennelse av steder jeg er glad i. Bildene, tekstene og folkene man blir introdusert for, gjør at man også vil oppleve steder man ikke kjenner fra før.

Boka har greid å fange selve essensen av Vestlandet gjennom interessante og reflekterte portrett av mennesker, natur og vær.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Publisert på

For ei helg dette har vore!

For ei helg dette har vore!

 

Gjennom bok, teater, formidling og diskusjon over to intense dagar, kjenner eg ei stor glede og takksemd over å kunne vere med på dette: fokus på forteljinga, delt frå hjarte til hjarte mellom formidlarar og deltakarar.

Tusen takk til alle de som kom og var saman med oss på desse arrangementa!

Fredag var det lansering av boka utandørs i nordvest. Det var ei god oppleving å få vise fram boka vår, dele litt frå prosessen med boka med eit interessert publikum – og ikkje minst med den gode stemninga gitarist og komponist Trond Salthammer var med på å lage med gitartonane sine.

Eg er rørt og glad over alle dei goda orda vi fekk om boka vår. Håpet er at de som les boka vil kjenne like stor glede over ho som vi som har arbeidd med boka i bortimot to år.

Tusen takk også til de som var med på formidlinga av Birgers odyssé og bokkaféen!

Marit Ellen Lund Salthammer framførte eit av Helga Misund sine dikt, tonesatt av Marit Ellen, Audbjørg Gjerde Lippert las frå boka si Kommer før lunsj, Vigdis Ødegård frå Vestnes folkebibliotek fortalte om det nye biblioteket som skal byggast. Vigdis var også med i eit diskusjonspanel saman med Elsa Rypdal og Falk Daniel Låmar Øveraas. Tema for diskusjonen var ”Treng vi framleis boka?” Spennande å høyre alle dei reflekterte tankane paneldeltakarane hadde rundt bok og formidling, og korleis dei såg på bokas framtid. Slike diskusjonar rundt tema freistar til gjentaking!

Vi merkar allereie stor etterspurnad etter boka utandørs i nordvest – og mange spør kor den er å få tak i. Den kan kjøpast på www.olla.no, i tillegg på dei fleste andre nettbokhandlarar – og på boldbooks.no.

Den kan også kjøpast på Notabene, Vestnes og på Bok & Papir i Brattvåg.

I tillegg vil Olla Forlag vere å finne på fleire messer framover:

Vatne, 3/11

Tomrefjord, 10/11

Brattvåg, 17/11

Finnøy Havstuer, 2/12

 

Bilda under er tatt av Liv Anne Øveraas, Olla Rypdal og Elsa Rypdal

 

Publisert på

Spennande samarbeid!

Det er endring i bokbransjen. Nokre få store aktørar står for den største prosenten av bøker som kjem ut på bokmarknaden kvart år. Men innimellom dette veks det fram en flora av indieforfattarar og indieforlag. Slike små aktørar er sjølvsagt ikkje like synlege i mediebildet og i butikkane som dei store aktørane. Dei økonomiske musklane til småforlaga kan ikkje måle seg med marknadsføringsapparatet dei store forlaga kan vere ein del av.

Men bøkene kan vere like gode i kvalitet, like hjarteleg fortalt til lesaren.

No har tre små aktørar slått seg saman om å presentere / formidle kvar vår bok på ein felles arena / evenement. Målet er å ha det klart i februar 2019. Når og kor det blir, kjem vi tilbake til.

Lin-Marita Sandvik, Elin Helland Johansen  og Olla Rypdal med forlaga Sandvikbok, Knasteriet og Olla har tatt utgangspunkt i det vi har felles: vi har alle gitt ut bildebok på nynorsk.

No lagar vi ein felles presentasjon / formidling av bøkene våre.

Første forfattar-/forlagstreff var i går – vi gler oss til vidare samarbeid og ønskjer også andre indieforfattarar velkomne til å bli med på laget!

 

Publisert på

Om barndom, bøker og leseglede

Lesekoden var knekt! Eg var særdeles stolt då eg same året fekk dei to aller første, heilt eigne bøkene i julegåve!

Det var nok morfaren min som hadde plukka dei ut, etter å ha snakka med dei som hadde greie på litteratur som høvde seg for barn – og leita dei fram i bokhandelen. Det var også morfar som hadde æra for at eg hadde lært å lese – vi hadde mykje tid saman, morfar og eg, og mesteparten av den tida handla om å fortelje historier – og altså å knekke lesekoden.

Som eg gledde meg til å sjølv kunne lese slike fantastiske historier som morfar kunne!

Den eine boka var Alf Prøysens Kjerringa som ble så lita som ei teskje. Med fare for å fornærme nokon på det grovaste: heile boka vart ei pest og plage. Lita skrift, merkeleg språk (i alle fall for ein liten romsdaling) – og dørgande kjedeleg.

Eg sleit meg gjennom. Endå hadde eg litt pågangsmot igjen til den neste boka: Kari, heitte ho. Forfattaren har eg visst gløymd kva heitte. Her var skrifta større – så alt starta bra. Men så blei det verre. Slik eg hugsar det, var dette eit stykke kvardagsrealisme, sikkert både oppbyggande og lærerikt – men altså: dørgande kjedeleg, den også.

Eg angra bittert heile lesekodeprosjektet. Kva var vitsen i å lære seg å lese når dette var det ein måtte slite seg igjennom? Var det slik livet som lesar skulle bli?

Morfar vart nok temmeleg skuffa over mismotet mitt, men ikkje så skuffa som eg. Heldigvis skjøna han kva det handla om. Han visste vel kva slags historier eg likte, det var han sjølv som hadde fortalt dei:  friske detaljar frå indianarlivet på prærien, opplevingar frå kvalfangarlivet, bjørnejegarane på Halåsen – og også dei store klassikarane: Odyssevs, Ibsens Terje Vigen, og all verdas mytologi. Han skulle vite betre enn å komme med kvardagsrealisme og teskjekjerringar.

Morfar tok tak i problemet. Han skaffa meg H.Rider Haggards Kong Salomon-minone!

Etterkvart som den unge lesaren vart meir og meir oppslukt, køyrde han på med meir spenningsstoff i ”lesekverna”: Coopers Veghittaren,  Kaptein Grants barn av Jules Verne – og alt han elles kunne finne av same forfattaren: Reisen til jordens indre, En verdensomseiling under havet, Den hemmelighetsfulle øya. Om det var noko eg ikkje forsto, var morfar der og forklarte.

Lesegleda var berga!

Som ein forstår er dette særdeles mange år sidan – litteraturtilfanget i dag kan ikkje samanliknast med det som fantes då. Tru heller ikkje at Kong Salomon-minone er ei bok eg vil anbefale. Ho var utgitt i 1949 og må lesast med historiske briller, utifrå den tida ho var skriven i. Menneskesynet som gjennomsyrer ho må sjåast i lys av kolonialismens ideal. Men boka gjorde susen for meg, spennande som ho var. Eg var særs nøgd med morfars innsats. Det hende det var så skummelt at eg knapt turte bla om i boka.

I ettertid har eg sjølvsagt lært å sette pris på både Prøysen og Teskjekjerringa – alt til si tid!

Oppfordringa mi er å gjere ein innsats for barns leseglede. Det kostar så lite å setje seg inn i kva som fins av litteratur – og som fengar nettopp det barnet du vil glede. Ikkje gå i den fella at du berre ”gulpar” opp med det du sjølv las som barn, eller dei same seriane som ruslar og går, generasjon etter generasjon. Sjå på alt som fins, gjer eigne vurderingar og plukk på øvste hylle! Barn fortener den innsatsen. Heldige barn som kan dukke ned  i bøkenes skattekiste!